Kharazmi Journal of Earth Sciences

en الگوهای نرمال‌شده عناصر نادر خاکی و نقش HFSE در تعیین منشاء خاک‌های متاثر از دگرسانی آرژیلیک منطقه کوه‌سرخ (شمال‌شرق ایران) Normalized rare earth elements patterns and the role of HFSE in determining the origin of soils affected by argillic alteration in the Kuh-Sorkh region (Northeast Iran) ژئوشیمی Geochemistry مقاله پژوهشی Original Research <div style="text-align: justify;">عناصر نادر خاکی (REEs) به‌عنوان ردیاب‌های ژئوشیمیایی قدرتمند، ابزاری مؤثر برای تفکیک منشأهای رسوبی و گرمابی در محیط‌های سطحی به‌شمار می‌روند. در این پژوهش، منشأ خاک‌ها و رسوبات رودخانه‌ای منطقه کوه سرخ (شمال‌شرق ایران) که از سنگ‌های رسوبی تشکیل شده اما تحت تأثیر دگرسانی گرمابی آرژیلیک بوده اند، مورد بررسی قرار گرفته است. در مجموع، 30 نمونه شامل 26 نمونه خاک و 4 نمونه رسوب رودخانه‌ای با استفاده از روش ICP-MS مورد آنالیز قرار گرفتند. داده‌های عناصر نادر خاکی بر اساس شیل استرالیایی پس از آرکئن (PAAS)، کندریت و گوشته اولیه (PM) نرمال‌سازی شدند. شاخص‌های ژئوشیمیایی کلیدی شامل Ce/Ce*، Eu/Eu*، (La/Yb)ₙ، (La/Sm)ₙ و (Gd/Yb)ₙ محاسبه شدند. همچنین از عناصر با پتانسیل میدان بالا (HFSE شامل Ti، Zr و Nb) برای تعیین منشأ استفاده شد. هر سه روش‌ نرمال‌سازی غنی‌شدگی عناصر نادر خاکی سبک (LREE) ، ناهجاری مثبت Eu، ناهجاری اندکی منفی Ce و ناهجاری منفی Gd را نشان می دهند. نسبت‌های HFSE نشان‌دهنده سهم محدود منشأ رسوبی در فرایند خاک زائی بوده و تاثیر منشأ گرمابی خارجی را تأیید می‌کنند. نمودار سه‌تایی La، Th، Sc بیشتر نمونه‌ها را خارج از میدان منشأ رسوبی اما نزدیک به منابع ماگمای بازیک قرار می‌دهد که به وضوح آنها را از مواد با منشأ رسوبی خالص متمایز می‌کند. در مجموع الگوهای عناصر نادر خاکی شواهد قوی از فرآیندهای گرمابی مرتبط با سیستم‌های اپی‌ترمال را در منطقه ارائه می‌دهند.  </div> <div style="text-align: justify;">Rare earth elements (REEs), as powerful geochemical tracers, are effective tools for distinguishing sedimentary and hydrothermal origins in surface environments. In this study, the origin of soils and river sediments in the Kooh-Sorkh area (northeast Iran), which formed in sedimentary rocks but have been affected by argillic hydrothermal alteration, has been investigated. A total of 30 samples, including 26 soil samples and 4 river sediment samples, were analyzed using ICP MS. The REE data were normalized to Post Archean Australian Shale (PAAS), chondrite and Primitive Mantle (PM). Key geochemical indices, including (La/Yb)ₙ, (La/Sm)ₙ, Eu/Eu*, Ce/Ce*, and (Gd/Yb)ₙ, were calculated. Additionally, high field strength elements (HFSE) such as Zr, Ti, and Nb were used to determine the origin. All three normalization methods show enrichment of light rare earth elements (LREE), a positive Eu anomaly, a slightly negative Ce anomaly, and a negative Gd anomaly. HFSE ratios indicate a limited contribution from sedimentary sources to pedogenesis and confirm the influence of an external hydrothermal origin. The La, Th, Sc ternary diagram place most samples out of the sedimentary origin field but closed to basic magma sources, which clearly distinguishes them from materials of pure sedimentary origin. Overall, the REE patterns provide strong evidence of hydrothermal processes related to epithermal systems in the region.  </div> عناصر نادر خاکی؛ دگرسانی گرمابی؛ HFSE؛ نرمال‌سازی چندگانه؛ کوه سرخ؛ سیستم اپی‌ترمال Rare Earth Elements (REEs), Hydrothermal alteration, HFSE, Multi-normalization, Kooh-Sorkh, Epithermal system 0 0 http://gnf.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-865-1&slc_lang=en&sid=1 Amineh Darrudi امینه دررودی a.darrudi95@alumni.um.ac.ir 10031947532846006376 10031947532846006376 Yes Department of Geology, Faculty of Science Ferdowsi University of Mashhad دانشگاه فردوسی مشهد Masumeh Taheri معصومه طاهری taheri.masumeh@alumni.um.ac.ir 10031947532846006377 10031947532846006377 No Department of Geology, Faculty of Science Ferdowsi University of Mashhad دانشگاه فردوسی مشهد Mohamad Hosein Mahmudy Gharaie محمدحسین محمودی قرائی mhmgharaie@um.ac.ir 10031947532846006378 10031947532846006378 No Department of Geology, Faculty of Science Ferdowsi University of Mashhad دانشگاه فردوسی مشهد