سازمان پژوهشهای علمی و صنعتی ایران ، adelpour@irost.ir
چکیده: (6 مشاهده)
کانسار مس مهدیآباد، در 160 کیلومتری شمالخاوری بیرجند، در استان خراسان جنوبی و در زون آتشفشانی ترشیری بلوک لوت واقع شده است. عمده واحدهای منطقه مورد مطالعه دارای سن ائوسن و شامل گدازههای آندزیتی (آندزیت، تراکی آندزیت و پیروکسن آندزیت)، واحدهای آذرآواری (آگلومرا و توف) همراه با رگههای ژاسپر می باشد. کانهزایی مس در این منطقه بهصورت اپیژنتیک در واحدهای گدازهای و آذرآواری با ترکیب آندزیتی همراه با توف و نیز در امتداد گسل های قطع کننده سنگ های میزبان رخ داده است. بافت عمده ماده معدنی شامل رگهرگچه ای، پرکننده فضای خالی، دانه پراکنده و جانشینی است. ماده معدنی حاوی کانی های اولیه کالکوسیت، بورنیت، کالکوپیریت و پیریت و کانی های ثانویه کوولیت، کالکوسیت ثانویه، کوپریت، مالاکیت، آزوریت، کریزوکولا، هماتیت، گوتیت و لیمونیت است. از مهمترین دگرسانی های همراه کانه زایی میتوان به دگرسانی کربناتی-سیلیسی، آرژیلیک، کلریتی و اکسید آهن اشاره کرد که با نزدیک شدن به بخش کانهدار، بر شدت کربناتی- سیلیسی شدن افزوده می شود. بافتهای غیرتعادلی نظیر منطقه بندی شیمیایی، بافت غربالی و حاشیه های گردشده و خلیجی در درشت بلورهای این سنگها مشاهده میشود. نتایج بررسیهای ژئوشیمیایی نشان میدهد که این گدازه ها به سری ماگمایی کالکآلکالن پتاسیم بالا تا متوسط تعلق دارند. غنی شدگی از LILE و LREE، تهی شدگی از HFSE و HREE در این سنگ ها نشان از ماگماتیسم کمان آتشفشانی حاشیه فعال قاره دارد. بر اساس نمودارهای تمایز زمینساختی نیز محیط تکتونیکی گدازههای منطقه مهدی آباد با پهنه فرورانش و حاشیه فعال قارهای مرتبط است که در حین صعود به سطح زمین دچار آلودگی پوستهای شده است. در این محدوده ماگمایی غنی از مس حین صعود از زون فرورانش، به سطح زمین برخورد کرده است و مجموعهای از سنگهای آتشفشانی با ترکیب حدواسط بهصورت گدازه و آذرآواری در سطح زمین ایجاد کرده است که میزبان کانهزایی مس میباشند.
نوع مطالعه:
مقاله پژوهشی |
موضوع مقاله:
زمین شناسی اقتصادی دریافت: 1404/11/30 | پذیرش: 1405/3/4