Kharazmi Journal of Earth Sciences

fa تغییرات محیطی دلتای رودخانه کرخه با استفاده از ژئوشیمی رسوبات Environmental Changes of Karkheh River Delta Using Sediments Geochemical data رسوب شناسی و سنگ شناسی رسوبی Sedimentology and Sedimentary Rocks دلتاها از مهم‌ترین واحدهای ریخت‌شناسی محسوب می‌شوند که تأثیر زیادی در فعالیتهای کشاورزی، استخراج معادن، مدیریت سواحل و نظایر آن دارند. علیرغم وجود منابع آب و خاک مناسب در دلتاها، پدیدههای محیطی گوناگونی مانند  تغییرات آب و هوایی و تغییرات سطح اساس دریاها آنها را تحت تأثیر قرار میدهد. اثر این تغییرات بر ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی، کانیشناسی رسوبات ظاهر می‌شود. بنابراین این پژوهش با هدف تحلیل محیطهای رسوبگذاری دلتای رودخانۀ کرخه بر اساس ویژگیهای شیمیایی رسوبات دیرینه انجام شد. بدین‌منظور پس از پردازش دادههای رقومی، تهیه نقشۀ ژئومورفولوژی و بازدید اولیه از منطقه، محیطهای رسوبگذاری و محلهای مغزهگیری مشخص شدند. مغزهگیری با یک دستگاه ماشین حفاری دورانی و به‌صورت پیوسته، تا عمق ده متری در دو محل رفیع و جفیر انجام شد. از میان مغزهها، تعداد 20 نمونه برای انجام آزمایشهای کانی‌شناسی و شیمیایی انتخاب شدند. تفاوت در ویژگیهای شیمیایی و کانی‌شناسی نشان داد حداقل سه مرزگسستگی عمده بین لایههای رسوبی تا عمق 10 متری وجود دارد. علاوه براین ضخامت و نوع رسوبات در بین گسستگیها شرایط یک‌سانی نداشته و تغییرات آن تابع پایداری محیطهای رسوبگذاری است. بر این اساس <a name="_GoBack">به‌دلیل سیر افزایشی شاخص </a>Mg/Ca، منیزیم، درصد شوری و هم‌چنین کاهش درصد ذرات رسی، مشخص شد روند تغییرات محیطهای رسوبی از عمق 10 تا 5 متری به‌سمت شرایط خشک و محیطهای پرانرژی است. در حالیکه از عمق 5 تا 4 و 3 تا 0 متری این روند به‌سمت شرایط اقلیمی مرطوبتر و محیطهای کمانرژی است. براین اساس نتیجه‌گیری می‌شود که شرایط محیطهای رسوبگذاری دلتای رودخانه کرخه حداقل در هولوسن بالایی ثابت نیست و این مسئله منجر به تغییراتی در دلتای رودخانه شده است.    Deltas are the most important morphological units which have a tremendous effect on agricultural activities, mining, coastal management, etc. Despite appropriate soil and water resources, deltas are influenced by environmental phenomena such as climate change and sea level changes. The effect of these changes will appear on physico-chemical and mineralogical features of delta’s sediments. The current research was conducted to analyze Karkheh delta depositional environments based on the chemical characteristics of ancient sediments. Depositional environments and locations of core were identified using digital data processing, geomorphology mapping, and initial visit of the area. The coring was carried out using rotary drilling machine continuously down to a depth of 10 m in Jofeir and Rofayeh. Twenty samples were collected from cores for mineralogical and chemical tests. The changes in chemical and mineralogical characteristics revealed that at least three major discontinuities exist between sedimentary layers to a depth of 10 m. In addition, thickness and type of the sediment are not in the same and change depending on the stability of depositional environments. The increasing trend in Mg/Ca, magnesium and salinity; and the decreasing trend in clay particle percentage show that sedimentary environments tend to change toward a dry conditions and high energy environments from depth of 5 to 10 meters. In contrast, at the depth of 5 to 4 and 3 to 0 meter, this trend is towards more humid climate and low energy environments. Therefore, it is concluded that the depositional environment of Karkheh River delta at the upper Holocene is not constant, and this led to recognizable changes in the delta. تغییرات آب و هوایی, رسوب‌گذاری, شیمی رسوبات , دلتای‌کرخه Climate Changes, Sedimentation, Sediments Geochemistry, Karkheh delta. 125 135 http://gnf.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-25-1&slc_lang=fa&sid=1 F Iranmanesh فاضل ایرانمنش iranmanesh@ut.ac.ir 10031947532846003769 10031947532846003769 Yes Soil Conservation and Watershed Management Research Institute پژوهشکدۀ حفاظت خاک و آبخیزداری M. Maghsodi مهران مقصودی 10031947532846003770 10031947532846003770 No دانشگاه تهران، دانشکدۀ جغرافیا E Moghimi ابراهیم مقیمی 10031947532846003771 10031947532846003771 No دانشگاه تهران، دانشکدۀ جغرافیا M Yamani مجتبی یمانی 10031947532846003772 10031947532846003772 No دانشگاه تهران، دانشکدۀ جغرافیا A.H Charkhabi امیرحسین چرخابی 10031947532846003773 10031947532846003773 No پژوهشکدۀ حفاظت خاک و آبخیزداری