fa ژئوشیمی پریدوتیت‌های گوشته‌ای زون سیستان (غرب‌زاهدان و شمال سهل‌آباد)، شرق ایران پترولوژی Petrology <p dir="RTL" style="margin-top:0cm;margin-right:28.3pt;margin-bottom:0cm;margin-left:1.0cm;margin-bottom:.0001pt;text-align:justify;text-indent:14.15pt;line-height:21.0pt;"><a name="OLE_LINK165"></a><a name="OLE_LINK164"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">رخنمون‌های افیولیتی‌ زون&nbsp; سیستان (غرب زاهدان و شمال سهل‌آباد) نمایانگر باقیمانده‌های لیتوسفر اقیانوسی نئوتتیس در حد فاصل بلوک‌های قاره‌ای لوت و افغان هستند. در این مناطق، پریدوتیت‌های گوشته‌ای بیشترین حجم سنگ‌های متعلق به </span></span></a><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:12.0pt;">مجموعه</span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> افیولیتی را به خود اختصاص داده و عمدتاً شامل هارزبورژیت تا کلینوپیروکسن-‌‌هارزبورژیت هستند. شواهد پتروگرافی و تغییرات ژئوشیمیایی همچون تغییرات&nbsp;&nbsp; </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">CaO</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> (88/0 تا 94/2 درصد وزنی)، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Al₂O₃</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> (76/0 تا 51/3 درصد وزنی) و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">MgO</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> (79/38 تا 24/45 درصد وزنی) حاکی از مقادیر متفاوت تهی‌شدگی در این سنگ‌هاست.&nbsp; داده‌های شیمیایی کروم اسپینل نشان می‌دهد که این کانی حساسیت زیادی نسبت به آلتراسیون داشته بطوری که آلتراسیون باعث افزایش تمرکز </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Fe</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Mn</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> و در مواردی </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Si</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> و کاهش تمرکز </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Al</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Mg</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> درکروم اسپینل شده است. بعلاوه در نتیجه آلتراسیون، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Mg#</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> کاهش و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Cr#</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> افزایش یافته است. چون ترکیب این کانی در تفاسیر پتروژنتیک بطور گسترده استفاده می‌شود باید حساسیت‌های لازم در این زمینه اعمال شود. بر اساس داده‌های شیمیایی کروم اسپینل سالم در یکی از نمونه‌های کلینوپیروکسن- هارزبورژیتی، میزان ذوب بخشی حدود 11 تا 5/11 درصد بدست آمده است. بعلاوه ترکیب این کانی از نظر مقدار&nbsp; </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Cr#</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> (5/27 تا 6/28)، </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Mg#</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> (9/64 تا 8/65) و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Al₂O₃</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> (3/42 تا 4/ 43 درصد وزنی) بر جایگاه ژئودینامیک مشابه با پریدوتیت‌های آبیسال یا جایگاه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">MORB</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> دلالت دارد. گرچه قیاس شیمی سنگ کل این نمونه و دیگر نمونه‌ها نشان می‌دهد که میزان تهی‌شدگی در پریدوتیت‌‌های مطالعه شده همخوان با دیگر مناطق زون سیستان تغییرات نسبتاً گسترده‌ای دارد که می‌تواند گواه تحول در جایگاه تکتونوماگمایی زایش لیتوسفر اقیانوسی بین جایگاه </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">MORB</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">SSZ</span></span></span><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;"> باشد.</span></span></p> <p style="margin-left:1.0cm;">Ophiolitic outcrops of Sistan zone are remnants of Neo-Tethyan oceanic lithosphere, once existed between Lut and Afghan continental blocks. Mantle peridotites including harzburgites and cpx-harzburgites are dominant ophiolitic outcrops. Petrographical evidence together with geochemical characteristics such as CaO (0.88 &ndash; 2.94 wt.%), Al₂O₃ (0.76- 3.51 wt.%) and MgO (38.79- 45.25 wt.%) variations suggest different degrees of mantle depletion. The study of chemical composition of Cr-spinel shows it&rsquo;s highly sensitive nature to alteration. During alteration, Cr-spinel commonly displays increasing Fe, Mn, Cr# and in some cases Si and decreasing Al, Mg and Mg# values. Since the chemistry of Cr-spinel is commonly used as a petrogenetic tool so it should be regarded with caution. Based on the chemistry of fresh Cr-spinels of a cpx-harzburgite sample, the melting percent of about 11 to 11.5% has been obtained. Moreover, the Cr# (26.5 to 27.5), Mg# (64.9 to 65.8) and Al₂O₃ (42.3 to 43.4 wt.%) of Cr-spinels suggest abyssal peridotite or MORB-like&nbsp; geodynamic setting. Although, based on the whole rock chemistry, the mantle peridotites display various depletion degrees which may imply various mid-ocean ridge to supra-subduction zone tectonic settings of ophiolite generation.</p> پریدوتیت های گوشته ای, افیولیت, زون جوش‌خورده سیستان, شرق ایران A  mantle peridotites, ophiolite, sistan suture zone, eastern Iran 1 24 http://gnf.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-59-2&slc_lang=fa&sid=1 R Ebrahimi رضوان ابراهیمی rrezvane@ymail.com 10031947532846003722 10031947532846003722 Yes m delavari مرتضی دلاوری delavari@khu.ac.ir 10031947532846003723 10031947532846003723 No a dolati اصغر دولتی dolati@khu.ad.ir 10031947532846003724 10031947532846003724 No