fa پتروژنز و تعیین محیط زمین‌ساختی مجموعه افیولیتی نیاباد-قلعه جی، بخشی از مجموعه سروآباد: با استفاده از مینرال شیمی کانی کروم اسپینل پترولوژی Petrology مقاله پژوهشی Original Research <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">مجموعه افیولیتی نیاباد-قلعه</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">جی بخشی از افیولیت&shy;های سروآباد در کردستان است که در شمال غرب ایران و در ادامه افیولیت&shy;های کرمانشاه رخنمون دارد. این مجموعه در شمال کوهزایی زاگرس شامل واحدهای عدسی&shy;وار و از هم گسیخته است که در امتداد تراست اصلی زاگرس واقع شده‌اند. بخش الترامافیکی مجموعه شامل دونیت، ورلیت سرپانتینی شده، سرپانتینیت و کرومیتیت است که به‌صورت عدسی‌های متوالی دیده می&shy;شوند. بخش کرومیتیتی به‌صورت عدسی&shy;های کوچک با بافت انبانه&shy;ای و برشی مشاهده می&shy;شود. کانی&shy;های اصلی پریدوتیت&shy;ها شامل الیوین (</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Fo</span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">=</span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">88-91</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">)، کلینوپیروکسن</span></span> <span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">و کروم&shy;اسپینل است. مقدار پایین </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Ti</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> و زیاد بودن مقدار </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Al</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> یا </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">Cr#</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> در کروم اسپینل&shy;های پریدوتیت&shy;های منطقۀ بررسی شده، نشان‌دهندۀ نرخ زیاد ذوب‌بخشی (25-35) است. ویژگی&shy;های شیمی کانی و سنگ کل نشان‌دهندۀ یک ماگماتیسم بونینیتی برای الترامافیک&shy;ها و کرومیتیت&shy;های منطقه است. ماگماتیسم بونینیتی در افیولیت&shy;های نیاباد-قلعه&shy;جی به‌وسیلۀ ذوب‌بخشی پریدوتیت&shy;های تهی‌شده حاصل از یک گوشته باقی‌مانده بعد از خروج گدازه نوع </span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">MORB</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">، تشکیل شده است. ویژگی&shy;های شیمیایی پریدوتیت&shy;&shy;ها، محدوده گوشته عمیق متمایل به محیط بالای پهنه فرورانش را معرفی می‌کند. مقایسۀ سنگ‌شناسی و ژئوشیمی افیولیت منطقۀ کردستان با نمونه&shy;های شناخته شده دنیا، نشان می&shy;دهد که این مجموعه در محیط جلوی قوس اقیانوسی شکل گرفته در حاشیۀ قاره زون سنندج-سیرجان جای‌گیری کرده</span></span><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:10.0pt;">&shy;</span></span></span><span style="font-family:b nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">اند. </span></span><br> &nbsp;<br> <br> &nbsp; Niabad-Qalaje ophiolitic complex is part of Sarvabad ophiolites in Kurdistan that exposed in northwest of Iran and the north of Kermanshah Ophiolites. The complex located in north of Zagros orogeny, consists of lens form, tectonically dismembered ophiolitic sequences located along the main Zagros trust. The ultramafic part includes serpentinized dunite and wherlite, serpentinite and chromitite that outcropped as consecutive lenses. Small lentiform chromitites present podiform and shear fabrics. The major minerals in peridotites are olivine (Fo= 88-91), clinopyroxene and chromian spinels.&nbsp; Low Ti value and high content of Al and Cr# in peridotite chromian spinels reveal a high rate of partial melting (25-35%). Mineral chemistry and whole-rock chemistry clearly indicate that the Kurdistan ultramafic cumulates and chromitites record an episode of boninitic magmatism.&nbsp; Boninitic melts in Niabad-Qalaje ophiolites were formed by partial melting of a depleted peridotite which made up the residual mantle after MORB-type melt extraction. The chemistry of peridotites shows the abyssal to supra-subduction zone source. Comparing the lithological and geochemical characteristics of the studied ophiolites with some other complexes in the world denotes that the Kurdistan ophiolitic complex formed in a fore arc basin close to the Sanandaj-Sirjan zone continental margin.<span dir="RTL"></span><br> <span dir="RTL"></span> افیولیت, پتروژنز, شیمی کانی, سروآباد, زاگرس. : Ophiolite, Petrogenesis, Mineral chemistry, Sarvabad, Zagros 55 78 http://gnf.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-277-1&slc_lang=fa&sid=1 bahman rahimzadeh بهمن رحیم زاده b.rahimzade59@gmail.com 10031947532846003648 10031947532846003648 Yes Shahid Beheshti university دانشگاه شهید بهشتی، دانشکدۀ علوم زمین Ayob Veisinia ایوب ویسی نیا a.vaisy69@gmail.com 10031947532846003649 10031947532846003649 No دانشگاه شهید بهشتی، دانشکدۀ علوم زمین Fariborz Masoodi فریبرز مسعودی - drfmasoodi@gmail.com 10031947532846003650 10031947532846003650 No دانشگاه شهید بهشتی، دانشکدۀ علوم زمین Amir Ali Tabbakh Shabani علی طباخ شعبانی - aatshabani@gmail.com 10031947532846003651 10031947532846003651 No دانشگاه خوارزمی، دانشکدۀ علوم زمین