fa وارونسازی تنش با استفاده از نتایج تفسیر داده‌های لرزه‌ای سه‌بعدی و سازوکار کانونی زمین‌لرزه‌ها ژئوفیزیک Geophysics اطلاع از میدان تنش و تحولات مکانی و زمانی آن، در شاخه‌های مختلف علوم زمین مانند ژئوتکنیک، زمین‌شناسی مهندسی و مطالعات تنش در مخازن هیدروکربوری (ژئومکانیک مخازن) نقش مهمی داشته، و در تشریح ژئودینامیک منطقه نیز اهمیت اساسی دارد. در این مطالعه، میدان تنش دیرین با استفاده از روشی جدید در تعیین جهت لغزش با استفاده از تفسیر داده‌های لرزه‌ای سه‌بعدی در یکی از میادین هیدروکربوری جنوب ایران در افق‌های گوناگون با سنین مختلف زمین‌شناسی، به‌وسیله روش وارون‌سازی تانسور تنش برآورد شد. همچنین، میدان تنش عهد حاضر نیز از روی داده‌های سازوکار کانونی زمین‌لرزه‌ها به همان روش فوق محاسبه گردید. وضعیت تنش حال حاضر و مقایسه‌ی آن با نقشه‌ی جهانی تنش، بیانگر ارتباط قابل قبول جهت تنش بیشینه‌ی به‌دست آمده با جهت تنش‌های منطقه‌ای است. این مطالعه نشان داد که در گذر زمان، چرخشی تدریجی در جهت حرکت عقربه‌های ساعت در راستای تنش افقی بیشینه اتفاق افتاده، و جهت‌گیری تنش افقی بیشینه از شمال‌غربی-جنوب‌شرقی در دوره‌ی کرتاسه، به شمال‌شرقی-جنوب‌غربی در عهد حاضر تبدیل شده است. The stress field and its spatial and temporal changes are important in various branches of geosciences such as geotechnics, engineering geology and hydrocarbon reservoir geomechanical stuidies. It is also important in describing the geodynamics of the area. In this study, a new method of determining the slip direction from 3D seismic interpretation data in one of the hydrocarbon fields in southern Iran on different horizons with different geological age is used for paleostress studies by nonlinear stress tensor inversion. Also the present state of stress field is calculated from the focal mechanism of earthquakes data by the same method. The present state of stress and its comparison with the global stress map indicates that there is a good agreement between the obtained stresses directions and the regional stress orientations. This study showed a clockwise gradual rotation in the direction of maximum horizontal stress over time, so that the maximum horizontal orientation of the NW-SE orientation of SHmax in Cretaceous has become NE-SW in the present day. میدان تنش , وارون‌سازی غیرخطی تنش , داده‌های لرزه‌ای سه‌بعدی , سازوکار کانونی زمین‌لرزه‌ها stress field, non-linear stress inversion, 3D seismic data, earthquakes focal mechanism 317 341 http://gnf.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-383-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohsen Golami Dargahi محسن غلامی درگاهی m.gholami.920707@gmail.com 10031947532846003903 10031947532846003903 Yes Kharazmi University دانشگاه خوارزمی Shahrokh Pourbeyranvand شاهرخ پوربیرانوند beyranvand@iiees.ac.ir 10031947532846003904 10031947532846003904 No International Institute of Earthquake Engineering and Seismology پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله Mehdi Talkhablou مهدی تلخابلو Talkhablou@khu.ac.ir 10031947532846003905 10031947532846003905 No Kharazmi University دانشگاه خوارزمی