fa غلظت عناصر کمیاب در معدن زغال‌سنگ تخت، مینودشت، استان گلستان ژئوشیمی Geochemistry معدن زغال تخت قرار گرفته در ناودیس بزرگ زغالدار قشلاق در دامنه شمالی سلسله جبال البرز در شرق استان گلستان برای ارزیابی غلظت عناصر کمیابی مانند گالیوم (<span dir="LTR">Ga</span>)، ژرمانیوم (<span dir="LTR">Ge</span>)، وانادیوم (<span dir="LTR">V</span>)، اسکاندیوم (<span dir="LTR">Sc</span>)، اورانیوم (<span dir="LTR">U</span>)، لانتانیوم (<span dir="LTR">La</span>) و سریوم (<span dir="LTR">Ce</span>) مورد پژوهش قرار گرفته است. نمونه<span dir="LTR">&shy;</span>های زغالی مورد بررسی در این پژوهش بر پایه آنالیز شیمی عناصر اصلی سازنده زغالسنگ (<span dir="LTR">CHNS wt%</span>) در رده&shy;های بیتومینه، نیمه بیتومین-لیگنیت، لیگنیت و تورب گروه<span dir="LTR">&shy;</span>بندی شدند. آنالیز <span dir="LTR">ICP-MS</span> نمونه<span dir="LTR">&shy;</span>های زغالی نشان داد که عمده عناصر کمیاب در زغال&shy;های معدن تخت از غلظت بسیار پایین همانند زغال&shy;های سخت و قهوه&shy;ای از دیگر مناطق جهان برخوردارند لیکن از <span dir="LTR">V</span> (تا<span dir="LTR">ppm</span> 88)، <span dir="LTR">Zr</span> (تا<span dir="LTR">ppm</span> 96) و <span dir="LTR">Sc</span> (تا &nbsp;<span dir="LTR">ppm</span>16) اندکی غنی&shy;شدگی نسبت به میانگین جهانی غلظت این عناصر در زغالسنگها نشان دادند. فقیر بودن زغال&shy;های معدن تخت از عناصر کمیاب را می&shy;توان به فقر ذاتی حوضه رسوبگذاری رسوبات گروه شمشک از عناصر مذکور نسبت داد که ناشی از نبود منابع سنگی عناصر کمیاب (مانند گرانیتها، کربناتیتها، پگماتیتها، پریدوتیتها) بعنوان سنگ منشاء رسوبات گروه شمشک در منطقه مورد مطالعه بوده است. بنابراین، به نظر می&shy;رسد تشکیل و تکامل گروه شمشک در یک حوضه رسوبی با غلظت معمولی از عناصر کمیاب رخ داده باشد که نتیجه آن شکل&shy;گیری زغالسنگ&shy;های فقیر از عناصر کمیاب بوده است.<span dir="LTR"></span><span dir="LTR"></span> <pre> Takht coal mine located in the Gheshlagh coal-bearing large synclinorium in northern flank of the Alborz Mountains in East of Golestan province has been investigated for evaluation of concentration of trace elements such as gallium (Ga), germanium (Ge), vanadium (V), scandium (Sc), uranium (U), lanthanum (La) and cerium (Ce). Coal samples studied in this research were categorized into bituminous, sub-bituminous-lignite, lignite and peat types according to chemical analysis of major element (CHNS wt%) constructing the coals. ICP-MS analysis of coal samples show that most of trace elements in Takht coal mine have very low concentrations to those of hard and brown coals around the world, however they displayed slightly enrichment in V (up to 88 ppm), Zr (up to 96 ppm) and Sc (up to 16) compared to global average concentration in coals. Low concentration of trace elements in the Takht coal mine could be attributed to inherent poverty of the Shemshak sedimentary basin of such elements. It could be related to the absence of trace elements-bearing source rocks (e.g., granitoids, carbonatites, pegmatites and periodotites) as source rocks of Shemshak Group sediments in the study area. Therefore, it seems that formation and evolution of the Shemshak Group is occurred in a sedimentary basin with normal concentrations of the trace elements that led to formation of a trace element-poor coals. </pre> زغال‌سنگ, عناصر کمیاب, معدن تخت, استان گلستان. Coal, Trace elements, Takht mine, Golestan Province 1 24 http://gnf.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-442-1&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Esfandiarifar فاطمه اسفندیاری فر fesfandiary73@gmail.com 10031947532846003935 10031947532846003935 No Golestan University دانشگاه گلستان، دانشکدۀ علوم، گروه زمین شناسی Behnam shafieibafti بهنام شفیعی بافتی behnam.shafiei@gmail.com 10031947532846003936 10031947532846003936 Yes Golestan University دانشگاه گلستان، دانشکدۀ علوم، گروه زمین شناسی Mostafa Raghimi مصطفی رقیمی raghimi@gmail.com 10031947532846003937 10031947532846003937 No Golestan University دانشگاه گلستان، دانشکدۀ علوم، گروه زمین شناسی