fa بررسی زمین شیمی عناصر اصلی و کمیاب در ترکیب پیریت: رهیافتی برای تکوین ذخایر طلای نامرئی در ناحیه تکاب- انگوران (شمال غرب ایران) زمین شناسی اقتصادی Economic Geology مقاله مروری Review Article سولفیدهای آهن و آرسنیک مهمترین کانی&shy;های میزبان&shy; طلا در کانسارها هستند که در این میان، ذخایر طلای افشان دور از منشاء با سنگ &shy;میزبان رسوبی و محتوای بالای طلا در ترکیب پیریت، از آن جمله است. در این پژوهش به&shy;طور مشخص خصوصیات بافتی- زمین&shy;شیمیایی &shy;پیریت با هدف درک نحوه توزیع طلا در قالب ذرات آزاد (<strong><span dir="LTR">Au⁰</span></strong>) یا مشارکت در شبکه بلوری کانی (<strong><span dir="LTR">Au⁺</span></strong>) در سه کانسار زرشوران (عیار متوسط 63/2 گرم در تن)، آق&shy;دره (عیار متوسط 7/3 گرم در تن) و عربشاه (عیار متوسط 2/1 گرم در تن)، در ناحیه فلززایی تکاب- انگوران، مورد بررسی قرار گرفته است. طبق نتایج، یک رابطه شیمیایی منفی میان آرسنیک و گوگرد (<strong><span dir="LTR">R²= &minus;0.61</span></strong>) در ترکیب آرسنین&shy;پیریت&shy;ها با فرمول تجربی <strong><span dir="LTR">Fe(As_xS_1&minus;x)₂</span></strong> به&shy;دست آمد که گویای حضور سویه <strong><span dir="LTR">As³⁺</span></strong> در این ترکیب است. با توجه به وجود شواهدی نظیر همراهی پاراژنتیکی طلا با کانه‌های سولفیدی پیریت و اسفالریت، عدم رخداد کانی‌های اکسیدی نظیر هماتیت و مگنتیت، وجود مجموعه دگرسانی‌ آرژیلیکی&plusmn; سریسیتی، <strong><span dir="LTR">pH</span></strong> نزدیک به خنثی تا اسیدی و فعالیت بالای سولفور (<strong><span dir="LTR">logaS₂</span></strong>) در هنگام رخداد طلا، نقش کمپلکس‌های بی‌سولفیدی ^&ndash;<strong><span dir="LTR">Au(HS)₂</span></strong> در مهاجرت ‌طلا را در کانسارهای طلای ناحیه فلززایی تکاب- انگوران قوی&shy;تر می&shy;نماید. پس از آن، واکنش&shy;های وسیع سیال- سنگ و مصرف <strong><span dir="LTR">H₂S</span></strong> موجب کاهش فعالیت <strong><span dir="LTR">S^2-</span></strong>، ناپایداری کمپلکس&shy;های بی&shy;سولفیدی و در نهایت ته&shy;نشست طلا شده است. Fe-As sulfide minerals are the most important hosts of gold in various deposits, which sedimentary rock-hosted disseminated gold deposits is known by high content of gold in arsenian pyrite composition. In this study, the textural-geochemical charecteristics of arsenian pyrite is specifically aimed at understanding how gold is distributed in the form of nanoparticles (Au⁰) or participation in the mineral crystal lattice (Au⁺) in three ore deposits: Zarshuran (average grade: 2.63 g/t), Agdarreh (average grade: 3.7 g/t), and Arabshah (average grade: 1.2 g/t), at Takab-Angouran metallogenic zone, have been studied. According to the results, a negative chemical relationship between arsenic and sulfur (R² = &minus;0.61) was observed in the arsenian pyrite composition, which indicates the presence of As³⁺ with the empirical formula of Fe(As_xS_1&minus;x)₂. Due to the paragenetic association of gold with pyrite and sphalerite ores, the absence of oxide minerals, near-neutral to acidic nature of pH (presence of argillic&plusmn;sericitic alteration), and the high activity of sulfur, shown that the gold solubility and its transfer were conducted by Au(HS)₂^{<span dir="RTL">&ndash;</span>} bisulfide complex. Evidence suggests that pervasive fluid-rock interaction is caused decreased S₂^{<span dir="RTL">&ndash;</span>} activity - has resulted instability of bisulfide complex and gold deposition in the pyrite veins. آرسنین پیریت طلادار, کربنات های آهن دار, دگرسانی کربنات زدایی, ناحیه تکاب-انگوران Auriferous arsenian pyrite, Fe-rich carbonate, decarbonation alteration, Takab-Angouran district 97 117 http://gnf.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-135-4&slc_lang=fa&sid=1 Ebrahim Tale Fazel ابراهیم طالع فاضل tale.fazel@gmail.com 10031947532846003981 10031947532846003981 Yes Bu-Ali Sina University دانشگاه بوعلی سینا