Kharazmi Journal of Earth Sciences

fa زمین‌شناسی، پتروگرافی و ژئوشیمی گدازه‌های آتشفشانی ائوسن شمال یوسف‌خان‌کندی، شمال لاهرود، استان اردبیل Geology, petrography and geochemistry of Eocene lavas from the north of Yusuf-Khan-Kandi, north of Lahrud, Ardabil Province پترولوژی Petrology مقاله پژوهشی Original Research <div style="text-align: justify;">محدوده مورد مطالعه، در شمال روستای یوسفخانکندی و شمال شهرستان لاهرود (استان اردبیل) واقع است. این منطقه در شمال باختری ایران واقع بوده و جزیی از پهنه ساختاری البرز-آذربایجان است که همراه با پهنه قفقاز کوچک و ارتفاعات جنوب خاوری ترکیه، ضمن برخورد پلیت عربی با اورازیا طی کوهزایی آلپ-هیمالیا شکل گرفتهاند. محدوده مورد مطالعه، دربردارنده تناوبی از سنگهای آتشفشانی و آتشفشانی-رسوبی ائوسن است که در محیط زیرآبی تا خشکی تشکیل شدهاند. بخش آتشفشانی این توالی، از سنگهای ولکانوکلاستیک و جریانهای گدازه تشکیل شده است. سنگهای آتشفشانی اسیدی و ایگنمبریت بصورت محلی برونزد دارند. طبق مطالعات پتروگرافی، گدازههای آتشفشانی یوسفخانکندی شامل انواع پیکروبازالت، بازالت، تفریت بازانیت، تراکی بازالت، بازالتیک تراکی آندزیت، فنوتفریت، تفروفنولیت، تراکی آندزیت و تراکیت هستند. بافت میکروسکوپی غالب در این گدازهها فیریک است. اکثر نمونهها تمایل انتقالی تا پتاسیک و تعداد کمی نیز روند سدیک نشان میدهند. روند انتقالی در تعداد قابل توجهی از نمونههای مورد مطالعه ممکن است ناشی از آمیختگی ماگماهای پتاسیک و سدیک باشد. تغییرات در نمودارهای دوتایی هارکر دلالت بر اهمیت تفریق ماگمایی در ژنز این سنگها را دارد. الگوهای بهنجارشده عناصر نادر خاکی و نمودارهای عنکبوتی، دارای نسبتهای بالای LREE/HREE هستند که ممکن است ناشی از ذوب بخشی گوشته غنی شده (از جمله آستنوسفر) و یا گوشته دگرسان بوده باشد که در مناطق برخوردی و کمان قارهای گزارش شدهاند. در نمودارهای تکتونوماگمایی، بیشتر گدازههای آتشفشانی مورد مطالعه، در قلمروی حاشیه فعال قارهای و تعدای نیز در محدوده  درون صفحهای قرار می‌گیرند. به نظر میرسد که به دنبال همگرایی و برخورد صفحه عربستان با اوراسیا از کرتاسه بالایی و فرورانش رو به شمال پوسته اقیانوسی نئوتتیس طی ائوسن، موجب شده است تا گوشته لیتوسفری زیرقاره که پیشتر توسط مولفههای فرورانشی غنی شده بود، دچار ذوب بخشی گردد. این احتمال وجود دارد که گدازههای آتشفشانی ائوسن منطقه یوسف‌خان‌کندی در یک پهنه کششی پسابرخوردی فوران کرده باشند.</div> <div style="text-align: justify;">The study area is located in the north of the Yusef -Kandi village, north of Lahrud, Ardabil Province (northwestern Iran). This area comprises portions of the Alborz-Azarbaijan structural zone, which together with the Little Caucasus and the highlands of southeastern Turkey have evolved due to the convergence of the Arabian and Eurasian plates during the Alpine-Himalayan orogeny. The study area includes outcrops of Eocene volcanic and volcano-sedimentary sequences which were deposited in marine to continental environments. The volcanic portion of these sequences consists of volcanoclastic rocks as well as lava flows. A few acidic volcanic rocks and ignimbrite are locally exposed in this area. The petrographic studies show that the Yusef-Khan-Kandi volcanic rocks include picrobasalt, basalt, tephrite, basanite, trachybasalt, basaltic trachyandesite, phenotephrite, tephrophenolite, trachyandesite and trachyte compositions. Phyric texture is common within the volcanic lavas. The majority of the samples show transitional to potassic trends, with only a few samples exhibiting sodic trends. The transitional trend observed in a significant number of the studied samples probably has resulted from the mingling of the sodic and potassic magmas. The Harker binary variation diagrams indicate trends that are consistent with fractional crystallization. The chondrite-normalized REE patterns and primitive mantle-normalized spider diagrams show high LREE/HREE ratios which could be explained by partial melting of an enriched mantle (including asthenospheric) or a metasomatized mantle in collisional to continental arc environments. Most of the studied volcanic rocks plot in the active continental arc or within plate domains. It seems that following the convergence between the Arabian and Eurasian plates in the Late Cretaceous, the northward subducting Neotethyan slab in the Eocene, triggered partial melting of the metasomatized subcontinental lithospheric mantle. Therefore, we suggest that the Yusef-Khan-Kandi Eocene volcanic rocks were erupted in a post-collision extensional environment.  </div> بازالت, پیکروبازالت, سری آلکالن, شوشونیت, ائوسن, لاهرود, اردبیل. Basalt, picrobasalt, alkaline serie, shoshonite, Eocene, Lahrud, Ardabil. 1 31 http://gnf.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-39-3&slc_lang=fa&sid=1 Morteza Khalatbari Jafari مرتضی خلعت بری جعفری khalat1965@live.com 10031947532846004970 10031947532846004970 Yes Research Institute for Earth sciences سازمان زمین شناسی-پژوهشکده علوم زمین Amir Shariari امیر شهریاری amirtoa94@gmail.com 10031947532846004971 10031947532846004971 No سازمان زمین شناسی-پژوهشکده علوم زمین سازمان زمین شناسی-پژوهشکده علوم زمین Mohamad Faridi محمد فریدی mohamadfaridi@gmail.com 10031947532846004972 10031947532846004972 No Geological Survey of Tabriz سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی تبریز