fa تعیین کیفیت آب رودخانه تجن (شهرستان ساری) به منظور انتخاب ایستگاه رهاسازی بچه ماهیان اقتصادی دریای خزر (سال 1401) زمین‌شناسی زیست‌محیطی Environmental Geology مقاله پژوهشی Original Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="line-height:2;"><span style="font-family:yekanYW;"><span dir="RTL" lang="FA">در سطح جهان، رودخانه‌ها تحت تنش انسانی فوق‌العاده ناشی از تکه‌تکه شدن جریان، تغییرات کاربری اراضی و مقررات قرار دارند که موجب کاهش کیفیت آب &nbsp;شده است. مروری بر مطالعات یکپارچگی نشان میدهد که سیستم&shy;های آب جاری تا حد زیادی به ویژگی دینامیکی طبیعی آنها بستگی دارد که به نوبه خود در حفظ زیستگاه نقش دارد. در این مطالعه عوامل فیزیکی و شیمیایی آب رودخانه تجن که زیستگاه ماهیان مختلف بوده و رهاسازی برخی ماهیان اقتصادی دریای خزر در آن صورت می‌گیرد، در 7 ایستگاه طی سال 1401 مورد بررسی قرار گرفت. آنالیز پارامترهای فیزیکی و شیمیایی آب براساس روش&shy;های استاندارد اندازه&shy;گیری گردید. تغییرات دمای آب، </span>pH<span dir="RTL" lang="FA">، هدایت الکتریکی، کل موادجامد معلق، کدورت، اکسیژن محلول، اکسیژن خواهی بیوشیمیایی، اکسیژن‌خواهی شیمیایی، آمونیم، نیتریت، نیترات، فسفات، شاخص کیفیت آب و شاخص جامع آلودگی به ترتیب برابر 00/32-50/14 درجه سانتی‌گراد، 48/6-24/12، 10020-562 میکروزیمنس بر سانتی‌متر، 71/185-35/2 میگروگرم بر لیتر، 0/328-8/1 </span>NTU<span dir="RTL" lang="FA">، 11/14-01/1، 05/16-58/0، 21/50-39/2، 028/1-020/0، 771/0-005/0، 56/58-49/0، 610/1-010/0 میلی&shy;گرم بر لیتر، 0/75-0/17 و 33/7-20/1 ثبت شد. براساس آزمون تحلیل مولفه اصلی متغیرهای اکسیژن خواهی بیوشیمیایی، نیتریت، نیترات و فسفات در مولفه اول بوده که دارای اهمیت بیشتری در رودخانه تجن می&shy;باشند. همچنین براساس آزمون رگرسیون گام به گام در میان 11 پارامتر شاخص کیفیت آب موثرترین متغیرها، اکسیژن خواهی بیوشیمیایی، کدورت و فسفات تعیین شد. همچنین، براساس شاخص جامع آلودگی کیفیت آب این رودخانه به متغیرهای فسفرکل، فسفات و نیتریت وابسته بوده است. در نهایت براساس پارامترهای فیزیکی، شیمیایی و همچنین شاخص‌های مختلف کاربری آب رودخانه تجن برای زیست ماهیان و بچه ماهیان مناسب و مطلوب نیست. براساس شاخص‌های مختلف، ایستگاه یک (در آزمون کلاستر ایستگاه‌ها در گروه مجزا قرار گرفت) در مقایسه با سایر ایستگاه&shy;ها دارای شرایط مناسب‌تری جهت رهاسازی بچه ماهیان بوده است.</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;">Globally, rivers are under tremendous anthropogenic stress caused by stream fragmentation, land use changes, and regulation and water quality has been widely declined. In a review of studies, the integrity of flowing water systems largely depends on their natural dynamic characteristics, which sustain habitat. In this study, the physical and chemical factors of the Tajan River water, which is the habitat of various fishes and where the release of some economic fishes of the Caspian Sea takes place, are investigated in 7 stations during the year 2022. The results of the physical and chemical parameters such as water temperature, pH, electrical conductivity, total suspended solids, turbidity, dissolved oxygen, biochemical oxygen demand, chemical oxygen demand, ammonium, nitrite, nitrate, phosphate, water quality index and comprehensive pollution index were recorded as 14.50-32.00 &deg;C, 6.48-12.24, 562-10020 &micro;s/cm, 2.35-185.71 mg/l, 1.8-328 NTU, 1.01-14.11, 0.58-16.05, 2.39-50.21, 0.020-1.028, 0.005-0.771, 0.49-58.56, 0.010-1.610 mg/l, 17.0-75.0 and 1.20-7.33, respectively. Based on the principal component analysis, the biochemical oxygen demand, nitrite, nitrate, and phosphate variables are in the first component, which is more important in the Tajan River. Also, based on the step-by-step regression analysis of the water quality index, the most effective variable was recorded biochemical oxygen demand, turbidity, and phosphate, and according to the comprehensive pollution index, the water quality of this river was dependent on the variables of phosphorus, phosphate, and nitrate. Finally, based on the physical and chemical parameters and various water use indicators, the Tajan River is unsuitable for fish life. Based on various indicators, station one (placed in a separate group in the cluster test) compared to other stations has more suitable conditions for releasing fish juveniles.</span></span></span><br> &nbsp;</div> پارامترهای فیزیکوشیمایی, شاخص کیفیت آب , انتخاب محل رهاسازی, رودخانه تجن, ساری Physicochemical, Water Quality Index, Choosing a release station, Tajan River, Sari 207 226 http://gnf.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-651-1&slc_lang=fa&sid=1 Hassan Nasrollahzadeh Saravi حسن نصراله زاده ساروی hnsaravi@gmail.com 10031947532846004991 10031947532846004991 Yes Caspian Sea Ecology Research Center, Iranian Fisheries Science Research Institute, Agricultural Research, ‎‎Education and Extension Organization, Sari, Iran. پژوهشکده اکولوژی دریای خزر، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران Nima Pourang نیما پورنگ n_pourang@yahoo.com 10031947532846004992 10031947532846004992 No Iranian Fisheries Science Research Institute, Agricultural Research, ‎‎Education and Extension Organization, Sari, Iran. موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران Reza Safari رضا صفری safari1351@gmail.com 10031947532846004993 10031947532846004993 No Caspian Sea Ecology Research Center, Iranian Fisheries Science Research Institute, Agricultural Research, ‎‎Education and Extension Organization, Sari, Iran. پژوهشکده اکولوژی دریای خزر، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران Asieh Makhlough آسیه مخلوق asieh_makhlough@yahoo.com 10031947532846004994 10031947532846004994 No Caspian Sea Ecology Research Center, Iranian Fisheries Science Research Institute, Agricultural Research, ‎‎Education and Extension Organization, Sari, Iran. پژوهشکده اکولوژی دریای خزر، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران Mohammad Ali Afraei Banpei محمدعلی افرائی بندپی mafraei1965@gmail.com 10031947532846004995 10031947532846004995 No Caspian Sea Ecology Research Center, Iranian Fisheries Science Research Institute, Agricultural Research, ‎‎Education and Extension Organization, Sari, Iran. پژوهشکده اکولوژی دریای خزر، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران Mohammad Javad Nematollahi محمد جواد نعمت الهی mjnematollahi.shirazu@gmail.com 10031947532846004996 10031947532846004996 No Geology Dep., Faculty of Science, Urmia University, Urmia, Iran دانشگاه ارومیه، دانشکده زمین شناسی Mahdieh Baloei مهدیه بالوئی m.baloei70@gmail.com 10031947532846004997 10031947532846004997 No Caspian Sea Ecology Research Center, Iranian Fisheries Science Research Institute, Agricultural Research, ‎‎Education and Extension Organization, Sari, Iran. پژوهشکده اکولوژی دریای خزر، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران Mohammad Kardar Rostami محمد کاردر رستمی kardarros@yahoo.com 10031947532846004998 10031947532846004998 No Caspian Sea Ecology Research Center, Iranian Fisheries Science Research Institute, Agricultural Research, ‎‎Education and Extension Organization, Sari, Iran. پژوهشکده اکولوژی دریای خزر، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران Ahad Ahmadnezhad Chehreh احد احمدنژاد چهره ahmadi.ahad@yahoo.com 10031947532846004999 10031947532846004999 No Caspian Sea Ecology Research Center, Iranian Fisheries Science Research Institute, Agricultural Research, ‎‎Education and Extension Organization, Sari, Iran. پژوهشکده اکولوژی دریای خزر، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ساری، ایران