fa سن‌سنجی اورانیوم-سرب و ژئودینامیک توده‌های مافیک حاشیه جنوبی دریاچه ارومیه، شاهدی بر ماگماتیسم کرتاسه در شمال غرب ایران پترولوژی Petrology مقاله پژوهشی Original Research <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span dir="RTL" lang="AR-SA">در بخش شمالی زون سنندج- سیرجان توده‌های نفوذی مافیک</span> <span dir="RTL" lang="AR-SA">کوچک و بزرگی به‌صورت هم‌جهت و هم‌روند در امتداد سوچرزون زاگرس رخنمون دارند. در این بخش از پوسته‌ی ایران فعالیت ماگمایی طی سه بازه زمانی اصلی کرتاسه، ائوسن و میوسن-کواترنری رخ‌داده است.</span> <span dir="RTL" lang="AR-SA">در دو مرحله اول فعالیت ماگمایی با ماگماتیسم قوس‌های حاشیه فعال قاره‌ای سازگارتر است. درحالی‌که آخرین فاز ماگمایی، دارای سرشت کالک الکالن مربوط به رژیم تکتونیکی پس از برخورد است. توده‌های مافیک قبادلو، چوپانکره و قره‌قشون در</span> <span dir="RTL" lang="AR-SA">حاشیه جنوبی دریاچه ارومیه در بخش شمالی زون سنندج - سیرجان درون مجموعه‌ای از واحدهای شیلی و ماسه‌سنگی - شیلی با</span> <span dir="RTL" lang="AR-SA">سن کرتاسه نفوذ کرده‌اند. سن‌سنجی اورانیوم-سرب انجام‌شده بر روی نمونه‌های زیرکن جداشده از نمونه‌های سنگی توده گابرویی قبادلو سنی معادل 99 میلیون سال را</span> <span dir="RTL" lang="AR-SA">نشان می‌دهد. در این توده‌ها محتوای Sio2&nbsp; &nbsp;</span></span>46.17&nbsp; تا 53.35&nbsp;<span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="line-height:107%">درصد وزنی و محتوای Al2o3&nbsp;</span></span>&nbsp; 13.1&nbsp; تا 18.49&nbsp;<span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="line-height:107%">درصد وزنی است. مقدار Fe2o3</span></span>&nbsp;&nbsp;<span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="line-height:107%">در این سنگ‌ها </span></span>&nbsp; 8.5&nbsp; تا 11.3&nbsp; درصد وزنی، Tio2&nbsp; بین&nbsp; 0.4&nbsp; تا 1.9&nbsp; و متوسط مقدار Cr&nbsp; در حد 119 پی پی ام&nbsp;<span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="line-height:107%">است. مقادیر سیلیس، عدد منیزیم و کروم این سنگ‌ها نشان‌دهنده‌ی</span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="line-height:107%">منشأ گوشته‌ای این توده‌ها است. با توجه به مقادیر بالای عناصری مانند Ba</span></span>&nbsp;&nbsp;<span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="line-height:107%">و نسبت Ba/Rb</span></span>&nbsp;&nbsp;<span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="line-height:107%">و دیگر عناصر ناسازگار می‌تواند نشانگر منشأ گوشته‌ای دگرسان شده باشد. آنومالی‌های مثبت عناصر لیتوفیل با شعاع یونی بزرگ و عناصر نادر خاکی سبک در</span></span> <span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="line-height:107%">مقابل آنومالی منفی عناصر HFS&nbsp; همچون&nbsp; </span></span></span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Nb</span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:13.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">،</span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">P </span></span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:13.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">،</span></span></span><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Zr</span></span></span><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="line-height:107%">&nbsp;و Ta&nbsp; نسبت‌های بالای La/Nb، Ba/Nb&nbsp; و الگوی عناصر نادر خاکی در این توده‌ها هم‌خوانی خوبی با توده‌های مربوط به محیط‌های فرورانش دارد.</span></span></span></span></span></div> <span style="font-size:12pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="line-height:115%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-weight:bold"><span lang="FA" style="font-size:13.0pt"><span style="line-height:115%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="font-weight:normal"></span></span></span></span></span></span></span></span></span></span></span> <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;">In the northwestern part of the Sanandaj-Sirjan zone, mafic intrusive bodies are aligned with the trend of the Zagros orogenic belt. In this part of the Iranian lithosphere, magmatic activity occurred during three main periods: Cretaceous, Eocene, and Miocene-Quaternary. In the first of two stages, the magmatic activity was associated with subduction-related magmatism at the active continental margin, whereas the last phase was characterized by calc-alkaline magmatism related to post-collision regime. The intrusive mafic bodies of Qobadlo, Chupankareh, and Qaraqoshun at the southern margin of Lake Urmia in the northern part of the Sanandaj-Sirjan zone intruded within the complex of Cretaceous shale, shale-sandstone, and siltstone. U-Pb dating on zircon performed on these bodies indicates an age of 99 Ma. The SiO₂ content of these bodies ranges from 46.17 to 53.35%, Al₂O₃13.1 to 18.49 % Fe₂O₃ 3.11 to 5.8%, and their TiO₂ content ranges from 1.9 to 4.0%. Positive anomalies of large ion lithophile elements and LREE compared with negative anomalies of elements such as Nb, P, Zr, and Ta (HFSE), the La/Nb, Ba/Nb ratios, and the REE pattern show a good correlation with the magmatic rocks of subduction zones.</span></span></span></span></div> اورانیوم- سرب, عناصر نادر, کالک آلکالن, فرورانش, زون سنندج-سیرجان. U-Pb dating, REE, calc-alkaline, subduction, Sanandaj–Sirjan Zone. 278 306 http://gnf.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-737-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Najari محمد نجاری Najary2006@gmail.com 10031947532846005369 10031947532846005369 Yes University of Tabriz, Tabriz دانشگاه تبریز Ahmad Jahangiri احمد جهانگیری ahmdj2000@gmail.com 10031947532846005370 10031947532846005370 No University of Tabriz, Tabriz دانشگاه تبریز Ryo Anma ریو آنما anma@tokushima-u.ac.jp 10031947532846005371 10031947532846005371 No Tokushima University دانشگاه توکوشیما