fa مطالعه غلظت بخش های پایدار و ناپایدار فلزات مس، کادمیم ، سرب و جیوه براساس روش استخراج پی در پی در رسوبات سطحی حوزه جنوبی دریای خزر زمین‌شناسی زیست‌محیطی Environmental Geology مقاله پژوهشی Original Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span cen="" mt="" tw=""><span lang="FA"><span b="" nazanin="">فلزات سنگین جزء آلاینده‌هایی هستند که در‌ بوم سازگان‌های‌ آبی مشکلات بسیاری را برای آبزیان و در نهایت برای انسان ایجاد می‌کنند. رسوبات به عنوان منبع ذخیره برای آلاینده های فلزی هستند که از دو منشاء طبیعی و انسان ساخت ناشی می شوند. بنابراین هدف از این مطالعه تعیین غلظت بخش‌های پایدار و ناپایدار فلزات مس، کادمیم ، سرب و جیوه رسوبات سطحی براساس روش استخراج پی در پی در اعماق 10 و 30 متری آب دریا در هشت نیم خط (</span></span><span dir="LTR"><span new="" roman="" times="">Transect</span></span><span lang="FA"><span b="" nazanin="">) طی سال های 1397 (پاییز و زمستان) الی 1398 (بهار و تابستان) در حوزه جنوبی دریای خزر</span></span><span lang="FA"><span new="" roman="" times="">&ndash;</span></span><span lang="FA"><span b="" nazanin="">سواحل ایران بود. نتایج نشان داد که میانگین غلظت (</span></span><span dir="LTR"><span new="" roman="" times="">SE&plusmn;</span></span><span lang="FA"><span b="" nazanin="">) مس، سرب ، کادمیم (برحسب میلی گرم بر کیلوگرم وزن خشک) و جیوه (بر حسب میکروگرم برکیلوگرم وزن خشک) به ترتیب در بخش پایدار برابر (</span><span cambria="">1.37&plusmn;</span><span b="" nazanin="">17.08)، (8.96</span><span cambria="">&plusmn;867.80</span><span b="" nazanin="">)، (64.</span><span cambria="">&plusmn;4.82</span><span b="" nazanin="">)، (05.</span><span cambria="">&plusmn;5.42</span><span b="" nazanin="">) در ‌بخش ناپایدار (0.66</span><span cambria="">&plusmn;3.09</span><span b="" nazanin="">)، (1.23</span><span cambria="">&plusmn;22.80</span><span b="" nazanin="">)، (0.16</span><span cambria="">&plusmn;9.70</span><span b="" nazanin="">)، (0.05</span><span cambria="">&plusmn;8.13</span><span b="" nazanin="">) &nbsp;ثبت گردید.</span></span>&nbsp;<span lang="FA"><span b="" nazanin="">مقایسه غلظت بخش ناپایدار که قابل دسترس موجودات زنده است با استانداردهای جهانی نشان داد که غلظت عناصر مس و جیوه کمتر از استانداردها بود اما غلظت سرب وکادمیم بالاتر از استانداردهای جهانی ثبت گردید و نشان دهنده منشا انسان ساخت این دو فلز می باشد. نتایج اندازه گیری فلزات سنگین در رسوبات نشان داد که منشاء این فلزات بیشتر از منابع طبیعی و ژئوشیمیایی است و منابع انسان ساخت سهم کمتری داشته است. از نتایج تحقیق حاضر می توان نتیجه گرفت که تعیین غلظت کل فلزات سنگین نمی‌تواند نتایج دقیقی از آلودگی منطقه را نشان دهد لذا برای تعیین و ارزیابی آلودگی و تعیین دسترسی زیستی فلزات برای موجودات زنده شایسته است از بخش های پایدار و ناپایدار فلزات سنگین بهره برد.</span></span></span></span></span><br> &nbsp;</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="line-height:2;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span cen="" mt="" tw=""><span new="" roman="" times="">Heavy metals are among the pollutants that cause many problems for aquatic organisms and, ultimately, for humans in aquatic ecosystems. Sediments serve as a reservoir for metal pollutants from both natural and anthropogenic sources. Therefore, the purpose of this study is to investigate the concentrations of both resistant and non-resistant forms of the metals Cu, Cd, Pb, and Hg in surface sediments at depths of 10 and 30 meters along eight transects from the fall and winter of 2018 to the spring and summer of 2019 in the southern Caspian Sea. The results showed that the mean concentration (&plusmn;SE) of Cu, Pb, Cd (mg/kg dw), and Hg (&micro;g/kg dw) in the resistant fraction were (17.08 &plusmn; 1.37), (867.80 &plusmn; 8.96), (4.82 &plusmn; 0.64), and (5.42 &plusmn; 0.05), while the non-resistant fractions were (3.09 &plusmn; 0.66), (22.80 &plusmn; 1.23), (9.70 &plusmn; 0.16), and (8.13 &plusmn; 0.05), respectively. When comparing the concentrations of non-resistant forms accessible to living organisms with international standards, it was found that the concentrations of Cu and Hg were lower than the standards, while the concentrations of Pb and Cd slightly exceeded the international standards, suggesting a man-made origin for Pb and Cd. The results of measuring heavy metals in sediments indicated that the contribution of anthropogenic sources to the origin of these metals is greater than that from natural and geochemical sources.</span></span><br> &nbsp;</span></span></span></span></div> آلاینده‌های فلزی, رسوبات سطحی, استخراج پی‌در‌پی, دریای خزر, ایران. Metal pollutants, Surface sediments, Sequential extraction technique, Caspian Sea, Iran. 265 277 http://gnf.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-726-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Rezaei مریم رضائی maryam_rezaei_83@yahoo.com 10031947532846005346 10031947532846005346 No Caspian Sea Ecology Research Center (CSERC), Iranian Fisheries Science Research Institute (IFSRI) پژوهشکده اکولوژی دریای خزر، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور Hassan Nasrollahzadeh Saravi حسن نصراله زاده ساروی hnsaravi@gmail.com 10031947532846005347 10031947532846005347 Yes Caspian Sea Ecology Research Center (CSERC), Iranian Fisheries Science Research Institute (IFSRI) پژوهشکده اکولوژی دریای خزر، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور Hourieh Younesipour حوریه یونسی پور younesipourh@yahoo.com 10031947532846005348 10031947532846005348 No Caspian Sea Ecology Research Center (CSERC), Iranian Fisheries Science Research Institute (IFSRI) پژوهشکده اکولوژی دریای خزر، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور Sharareh Firouzkandian شراره فیروزکندیان shf50@yahoo.com 10031947532846005349 10031947532846005349 No Caspian Sea Ecology Research Center (CSERC), Iranian Fisheries Science Research Institute (IFSRI) پژوهشکده اکولوژی دریای خزر، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور Marzieh Rashidi Golrooye مرضیه رشیدی گل رویه marziehrashidi@yahoo.com 10031947532846005350 10031947532846005350 No Caspian Sea Ecology Research Center (CSERC), Iranian Fisheries Science Research Institute (IFSRI) پژوهشکده اکولوژی دریای خزر، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور