Kharazmi Journal of Earth Sciences

fa زایش مگنتیت کلیدی بر شناخت شرایط فیزیکوشیمیایی تشکیل کانسارهای مس ـ مولیبدن پورفیری؛ منطقه مطالعاتی کانسار پورفیری میدوک Formation of magnetite as a key indicator for understanding the physicochemical conditions of porphyry Cu ـ Mo deposit formation: A case study from the Meiduk porphyry deposit in Kerman Province, southeastern Urumieh-Dokhtar zone زمین شناسی اقتصادی Economic Geology مقاله پژوهشی Original Research <div style="text-align: justify;">کانسار پورفیری مس ـ مولیبدن میدوک در بخش جنوبی کمان ماگمایی ارومیه ـ دختر و در محدوده کمربند ماگمایی سنوزوئیک کرمان واقع شده است. این کانسار به‌واسطه حضور گسترده مگنتیت به‌عنوان یکی از کانی‌های فرعی در زون‌های دگرسانی پتاسیک و زون انتقالی بین زون پتاسیک و فیلیک، بستری مناسب برای تحلیل‌های ژئوشیمیایی فراهم کرده است. در این پژوهش، به‌منظور بررسی شرایط فیزیکوشیمیایی حاکم بر تشکیل مگنتیت‌ها، نمونه‌های انتخاب شده توسط دستگاه EPMA آنالیز شدند. نتایج تجزیه عنصری نشان داد که مگنتیت‌های منطقه با غلظت بالای Ti و V و مقدار نسبتاً پایین Al و Mn، عمدتاً منشأ گرمابی داشته و در شرایط دمایی 200 تا 300 درجه سانتی‌گراد و فوگاسیته اکسیژن نسبتاً پایین شکل گرفته‌اند. ترکیب شیمیایی این کانی‌ها به‌ویژه نسبت Ti/V و پراکندگی عناصر فرعی نظیر Co، Ni و Cr، توانست به‌خوبی تمایز میان مگنتیت‌های ماگمایی و گرمابی را نشان دهد. تحلیل نمودارهای مختلف نیز تأیید کرد که مگنتیت‌های مورد مطالعه در محدوده مشخصه کانسارهای پورفیری قرار دارند. براساس شواهد پتروگرافی، پراکندگی مگنتیت همراه با کانی‌های سولفیدی نظیر کالکوپیریت و پیریت، همخوانی کامل با نتایج شیمیایی دارد. این پژوهش نشان می‌دهد که شیمی مگنتیت می‌تواند به‌عنوان ابزار مؤثری در شناسایی و مدل‌سازی فرآیندهای کانه‌زایی در سیستم‌های پورفیری به کار رود و راهگشای توسعه روش‌های نوین اکتشاف در ذخایر پنهان و یا عمقی باشد.  </div> <div style="text-align: justify;">The Meiduk porphyry Cu ـ Mo deposit is located in the southern part of the Urumieh–Dokhtar magmatic arc within the Cenozoic magmatic belt of Kerman, Iran. Due to the widespread occurrence of magnetite as a minor phase in potassic and phyllic alteration zones, this deposit provides a suitable context for geochemical investigations. In this study samples were analyzed using Electron Probe Micro-Analyzer (EPMA) to assess the physicochemical conditions of magnetite formation. Elemental data indicate that the magnetites are predominantly of hydrothermal origin, characterized by high Ti and V and relatively low Al and Mn contents. These compositions suggest formation temperatures of 200–300°C. The chemical composition, especially Ti/V ratios and trace element distributions such as Co, Ni, and Cr, effectively distinguishes between magmatic and hydrothermal magnetites. Geochemical plots confirm that the studied magnetites fall within the porphyry field. Petrographic evidence, including the occurrence of magnetite in association with sulfide minerals such as chalcopyrite and pyrite, strongly supports the geochemical findings. This study highlights the potential of magnetite chemistry as a powerful tool for deciphering ore-forming processes in porphyry systems and demonstrates its applicability in exploration and modeling of concealed or deep-seated mineral deposits. </div> کمان ماگمایی ارومیه ـ دختر, پورفیری میدوک, EPMA, مگنتیت. Urumieh–Dokhtar magmatic arc, Meiduk porphyry, EPMA, Magnetite. 220 240 http://gnf.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-446-2&slc_lang=fa&sid=1 Adel Saki عادل ساکی adel_saki@yahoo.com 10031947532846006026 10031947532846006026 Yes Shahid Chamran University of Ahvaz دانشگاه شهید چمران اهواز Peyman Eskandarnia پیمان اسکندرنیا peymaneskandarnia92@gmail.com 10031947532846006027 10031947532846006027 No Lorestan University دانشگاه لرستان Alireza Zarasvandi علیرضا زراسوندی Zarasvandi@scu.ac.ir 10031947532846006028 10031947532846006028 No Shahid Chamran University of Ahvaz دانشگاه شهید چمران اهواز Naval Malohi نوال ملوحی mnwal258@gmail.com 10031947532846006029 10031947532846006029 No Shahid Chamran University of Ahvaz دانشگاه شهید چمران اهواز