fa فرگشت تکتونیکی پهنه ساختاری سقز - بانه در پیوند با ناحیه برخوردی زاگرس تکتونیک Tectonics مقاله پژوهشی Original Research <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span bold="" new="" roman="" times=""><span style="font-weight:bold"><span lang="FA"><span style="background:white"><span b="" nazanin=""><span style="font-weight:normal">ناحیه برخوردی زاگرس حاصل همگرایی میان دو ورقه عربی و اوراسیا است، با روند شمال‌غرب-جنوب‌شرق کشیده شده است. در این میان پهنه ساختاری سقز- بانه، در شمال‌غرب کوهزاد زاگرس و بخشی از پهنه آذرین - دگرگونی سنندج-سیرجان، دارای روند ساختاری شمال‌شرق-جنوب‌غرب است که بسیار متفاوت از روند عمومی زاگرس دیده می‌شود. باتوجه به اینکه فرآیندهای تکتونیکی این ناحیه با تاریخچه تحول کوهزاد زاگرس گره خورده است، مطالعه آن به درک تاریخچه دگرریختی قاره‌ای در زاگرس کمک می‌کند. تحلیل جنبشی، هندسی و دینامیکی این پهنه، بازسازی وضعیت تنش دیرینه و جهت‌یابی محورهای فشردگی و کشیدگی مسبب دگرریختی‌های نگاشته شده در پهنه راندگی را ممکن کرده است. بر پایه این مجموعه داده و مشاهدات، نشان بارزی از چرخش‌های ساختاری به دور محور شاقولی و تغییرات محلی ناشی از آن در میدان تنش پیرامون پهنه راندگی دیده نمی‌شود. در واقع، هر دو بخش شمالی و جنوبی پهنه راندگی، با روند نزدیک به عمود بر هم، بخشی از یک ساختار از-پیش-‌موجود هستند که در زمان جایگیری راندگی در یک وضعیت تنش همگن ایجاد شده‌اند. هر بخش از این پهنه، بسته به ارتباط آن با پهنه برش، هندسه و سازوکار ساختاری منحصر به خود را بروز داده است. داده‌های ساختاری از بخش‌های مختلف راندگی نشان می‌دهد که در زمان فعالیت بخش شمالی به عنوان یک راندگی ‌زاگرسی، بخش جنوبی آن به صورت یک رمپ جانبی موازی با پهنه ساختاری سقز- بانه و با سازوکار مورب‌لغز چپ‌بر حرکت کرده است. وجود این ساختار قدیمی باعث تسهیل پیشروی لبه راندگی اصلی به سمت غرب شده و در فرگشت ساختاری منطقه به عنوان یک ساختار عرضی ایفای نقش می‌کرده است. بر این اساس، پهنه ساختاری سقز- بانه، مشابه روند تکتونیکی شناخته شده موته-لایبید، این واقعیت را نشان می‌دهد که تحولات حین باز و بسته شدن نئوتتیس نتوانسته لبه جنوب&rlm;غربی خردقاره ایران&rlm;مرکزی را به طور کامل تغییر شکل دهد.</span></span></span></span><span lang="FA"><span style="background:white"><span b="" nazanin=""><span style="font-weight:normal"></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;">The Zagros collision zone results from convergence between the Arabian and Eurasian plates and trends NW&ndash;SE. Within this framework, the Saqqez&ndash;Baneh structural zone&mdash;part of the northwestern Zagros orogen and the Sanandaj&ndash;Sirjan metamorphic&ndash;igneous belt&mdash;exhibits a NE&ndash;SW structural trend, markedly different from the overall Zagros trend. Since the tectonic evolution of this zone is closely linked to the Zagros orogen, its study provides valuable insight into the continental deformation history of the region<span dir="RTL" lang="FA"><span b="" nazanin="">. </span></span>Kinematic, geometric, and dynamic analyses have enabled reconstruction of the paleostress field and the orientation of the principal compressional and extensional axes responsible for deformation in the thrust belt. Field observations reveal no clear evidence for vertical-axis rotations or local stress-field perturbations around the thrust zone. The northern and southern sectors&mdash;despite their nearly perpendicular trends&mdash;represent components of a pre-existing structure formed under a homogeneous stress regime during thrust emplacement. Each segment exhibits its characteristic structural geometry and kinematics depending on its relation to the shear zone<span dir="RTL" lang="FA"><span b="" nazanin="">. </span></span>Structural data indicate that while the northern segment functioned as a typical Zagros-style thrust, the southern segment operated as a lateral ramp, parallel to the Saqqez&ndash;Baneh trend, accommodating left-lateral oblique-slip motion. This inherited structure facilitated westward propagation of the main thrust front and acted as a transverse element during structural evolution<span dir="RTL" lang="FA"><span b="" nazanin="">. </span></span>Thus, the Saqqez&ndash;Baneh structural zone&mdash;similar to the well-known Muteh&ndash;Lahbid transverse trend&mdash;demonstrates that tectonic processes associated with the opening and closure of the Neo-Tethys did not fully rework the southwestern margin of the Central Iranian microcontinent<span dir="RTL" lang="FA"><span b="" nazanin="">.</span></span><br> &nbsp;</span></span></span></span></div> پهنه ساختاری سنندج‌ -‌ سیرجان, پهنه سقز - بانه, راندگی اصلی, ساختارهای عرضی, کوهزاد زاگرس. Transverse structures, Main thrust, Sanandaj-Sirjan structural zone, Saqqez-Baneh structural zone, Zagros orogeny. 517 542 http://gnf.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-825-1&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Naghdi مهدی نقدی mehdi_na@iasbs.ac.ir 10031947532846006204 10031947532846006204 Yes تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان Esmaeil Shabanian اسماعیل شبانیان shabanian@iasbs.ac.ir 10031947532846006205 10031947532846006205 No تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان Iman Monsef ایمان منصف iman.monsef@iasbs.ac.ir 10031947532846006206 10031947532846006206 No تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان