Kharazmi Journal of Earth Sciences

fa برخورد شبه همزمان صفحه‌ی عربستان-اوراسیا: با تاکید بر شواهد زمین‌شناسی از بقایای حوضه‌های پیش بوم و پشت کمانی در پهنه برخورد‌ Quasi-synchronous collision between Arabia-Eurasian plates: implications from geological evidence in remnant of back –arc and foreland basins تکتونیک Tectonics مقاله مروری Review Article <div style="text-align: justify;">رخداد برخورد صفحه‌ی عربستان-اوراسیا یکی از فرآیندهای کلیدی در درک تکامل بخش میانی کمربند آلپ-هیمالیا به شمار می‌رود. تکامل سامانه‌های رسوبی-ساختاری کمربندهای کوهستانی زاگرس، البرز، تالش، قفقاز بزرگ و کوچک و حوضه‌های رسوبگذاری خزر جنوبی، کورا و ایران مرکزی در پیوند با این رخداد مهم بوده‌است. این فرآیند علاوه بر تغییرات ساختاری و زمین‌ساختی چشمگیر در مقیاس ناحیه‌ای، تحول بنیادی در الگوهای رسوبگذاری و تکامل حوضه‌های پشت کمانی و پیش بوم ایجاد کرده‌است. این حوضه‌ها به‌عنوان آرشیو‌های رسوبی حساس، توالی‌های ضخیم و متنوع رسوبی را حفظ کرده‌اند که گذار تدریجی از شرایط فرورانش به برخورد قاره‌ای و وقایع ژئودینامیکی و تکتونیکی رخ داده را آشکار می‌سازند. از برجسته‌ترین شاخص‌های این گذار، ثبت سطوح ناپیوستگی در توالی‌های چینه‌شناسی است. این ناپیوستگی‌ها، بازتاب فرآیندهایی چون بالاآمدگی‌های پالسی، تغییرات ناگهانی در رژیم‌های رسوبی، تغییرات نرخ رسوبگذاری، ورود حجم عظیم رسوبات آواری و وقفه‌های کوتاه یا بلندمدت در رسوبگذاری هستند. شواهد متعدد و بررسی‌های انجام‌شده در کمربندهای زاگرس، البرز، تالش و قفقاز نشان می‌دهد که زمان‌بندی و ویژگی‌های این ناپیوستگی‌ها ناهمگام بوده و وابستگی مستقیمی به پویایی‌ محلی هر بخش از کمربند دارد. در حوضه‌ی مغان و خزر جنوبی نیز گذار از رسوبات عمیق دریایی به واحدهای دلتایی و قاره‌ای، همراه با افزایش چشمگیر نرخ رسوبگذاری است و ظهور ناپیوستگی‌های منطقه‌ای، گواهی بر آغاز فاز برخوردی و کوهزایی مرتبط با آن است. تطابق ناپیوستگی‌ها در پهنه های ساختاری-رسوبی نشان می‌دهد که اگرچه زمان‌بندی دقیق رویدادها ممکن است کمی متفاوت باشد، یک الگوی کلی از تشدید تدریجی کوهزایی از ائوسن-الیگوسن به سمت میوسن میانی و سپس اوج آن در پلیوسن-کواترنری در تمامی این کمربندهای کوهزایی مرتبط با بسته شدن اقیانوس نئوتتیس مشهود است.  </div> <div style="text-align: justify;">The collision between the Arabian and Eurasian plates is one of the key processes for understanding the evolution of the central segment of the Alpine–Himalayan belt. The development of the tectono-sedimentary systems of Zagros, Alborz, Talesh, and the Greater and Lesser Caucasus belts, as well as the depositional basins of the South Caspian, Moghan-Kura, and Central Iran, is fundamentally linked to this event. In addition to producing significant structural and tectonic changes at the regional scale, this collision led to major transformations in depositional patterns and in the evolution of back-arc and foreland basins. Among the most prominent indicators of this transition are the unconformities recorded in stratigraphic successions. These unconformities reflect processes such as pulsed uplift, abrupt changes in depositional regimes, variations in sedimentation rate, the influx of large volumes of clastic material, and short- to long-term interruptions in sedimentation. Numerous lines of evidence and previous investigations in the Zagros, Alborz, Talesh, and Caucasus belts show that the timing and characteristics of these unconformities are asynchronous and directly tied to the local dynamic of the orogenic belt. In the Moghan and South Caspian basins, the transition from deep-marine deposits to deltaic and continental units is accompanied by a marked increase in sedimentation rate, and the appearance of regional unconformities attests to the onset of the collisional phase and the associated mountain building. Correlation of unconformities across structural–sedimentary domains indicates that although the precise timing of events may differ slightly, a general pattern of progressively intensifying orogeny from the Eocene–Oligocene toward the Middle Miocene, and its culmination in the Pliocene–Quaternary, is evident throughout these mountain belts in association with the closure of the Neo-Tethys Ocean.  </div> برخورد عربستان–اوراسیا, حوضه‌های پیش بوم و پشت‌ کمانی, ناپیوستگی‌های چینه‌شناسی, کمربند کوهزایی زاگرس, البرز, قفقاز بزرگ و کوچک, تالش, حوضه خزر جنوبی و مغان.برخورد عربستان–اوراسیا, حوضه‌های پیش بوم و پشت‌ کمانی, ناپیوستگی‌های چینه‌شناسی, کمربند کوهزایی زاگرس, البرز, قفقاز بزرگ و کوچک, تالش, حوضه خزر جنوبی و مغان. The Arabian-Eurasian collision, fore-arc and back-arc basins, stratigraphic unconformities, the orogenic belts of Zagros , Alborz, Greater and Lesser Caucasus, Talesh, the basins of southern Caspian basin, and Moghan 0 0 http://gnf.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-693-1&slc_lang=fa&sid=1 Elhameh Mardani Havigh الهامه مردانی حویق elhame-mardani@iasbs.ac.ir 10031947532846006181 10031947532846006181 Yes IASBS دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان Mahnaz Rezaeian مهناز رضائیان m.rezaeian@iasbs.ac.ir 10031947532846006182 10031947532846006182 No IASBS دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان kobra heydarzadeh کبری حیدرزاده kobra.heydarzadeh@gmail.com 10031947532846006183 10031947532846006183 No - -