fa زمین‌شناسی، زمین‌شیمی و کانه‌زایی در کانسار مس مهدی‌آباد، شمال خاوری بیرجند زمین شناسی اقتصادی Economic Geology مقاله پژوهشی Original Research <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" times=""><span lang="FA"><span b="" nazanin="">کانسار مس مهدی‌آباد، در 160 کیلومتری شمال‌خاوری بیرجند، در استان خراسان جنوبی و در زون آتشفشانی ترشیری بلوک لوت واقع شده است. عمده واحدهای منطقه مورد مطالعه دارای سن ائوسن و شامل گدازه‌های آندزیتی (آندزیت، تراکی آندزیت و پیروکسن آندزیت)، واحدهای آذرآواری (آگلومرا و توف) همراه با رگه‌های ژاسپر می باشد. کانه‌زایی مس در این منطقه به‌صورت اپی‌ژنتیک در واحدهای گدازه‌ای و آذرآواری با ترکیب آندزیتی همراه با توف و نیز در امتداد گسل های قطع کننده سنگ های میزبان رخ داده است. بافت عمده ماده معدنی شامل رگه‌رگچه ای، پرکننده فضای خالی، دانه پراکنده و جانشینی است. ماده معدنی حاوی کانی های اولیه کالکوسیت، بورنیت، کالکوپیریت و پیریت و کانی های ثانویه کوولیت، کالکوسیت ثانویه، کوپریت، مالاکیت، آزوریت، کریزوکولا، هماتیت، گوتیت و لیمونیت است. از مهمترین دگرسانی های همراه کانه زایی می‌توان به دگرسانی کربناتی-سیلیسی، آرژیلیک، کلریتی و اکسید آهن اشاره کرد که با نزدیک شدن به بخش کانه‌دار، بر شدت کربناتی- سیلیسی شدن افزوده می شود. بافت‌های غیرتعادلی نظیر منطقه بندی شیمیایی، بافت غربالی و حاشیه های گردشده و خلیجی در درشت بلورهای این سنگها مشاهده می‌شود. نتایج بررسی‌های ژئوشیمیایی نشان میدهد که این گدازه ها به سری ماگمایی کالک‌آلکالن پتاسیم بالا تا متوسط تعلق دارند. غنی شدگی از </span></span><span dir="LTR">LILE</span><span b="" nazanin=""> و </span><span dir="LTR">LREE</span><span lang="FA"><span b="" nazanin="">، تهی شدگی از </span></span><span dir="LTR">HFSE</span><span b="" nazanin=""> و </span><span dir="LTR">HREE</span><span lang="FA"><span b="" nazanin="">&nbsp; در این سنگ ها نشان از ماگماتیسم کمان آتشفشانی حاشیه فعال قاره دارد. بر اساس نمودارهای تمایز زمین‌ساختی نیز محیط تکتونیکی گدازه‌های منطقه مهدی آباد با پهنه فرورانش و حاشیه فعال قاره‌ای مرتبط است که در حین صعود به سطح زمین دچار آلودگی پوسته‌ای شده است. در این محدوده ماگمایی غنی از مس حین صعود از زون فرورانش، به سطح زمین برخورد کرده است و مجموعه‌ای از سنگ‌های آتشفشانی با ترکیب حدواسط به‌صورت گدازه و آذرآواری در سطح زمین ایجاد کرده است که میزبان کانه‌زایی مس می‌باشند.</span></span></span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"></div> <div style="text-align: justify;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:yekanYW;"><span style="line-height:2;"><span new="" roman="" times="">Mehdi Abad copper deposit is located in 160 km northeast of Birjand, in South Khorasan province and in the Tertiary volcanic zone of the Lut Block. The major rock units of the study area have Eocene age and include andesitic lavas (andesite, trachyandesite, and pyroxene andesite), pyroclastic units (agglomerate and tuff) with jasper veins. Copper mineralization in this region is epigenetic along lava and pyroclastic units with andesitic composition along with tuff. The main ore textures include vein- veinlets, open space filling, disseminated and replacement. The ores contain primary minerals chalcocite, bornite, chalcopyrite and pyrite and the secondary minerals covellite, secondary chalcocite, cuprite, malachite, azurite, chrysocolla, hematite, goethite and limonite. The most important alterations accompanied with mineralization include carbonatic-silicic, argillic, chloritic, and Fe-oxide alterations that the amount of carbonatic-silicic alteration increases with closing to mineralization zones. Disequilibrium textures such as chemical zoning, sieve texture, rounded and gulf shape margins observed in phenocrysts of these rocks. Geochemical studies results show that these lavas belong to high to medium-K calc-alkaline series. Enrichment in LILE and LREE, depletion in HFSE and HREE in these rocks suggests active continental margin volcanic arc magmatism. Based on tectonic discrimination diagrams, Mehdi Abad area lavas are related to subduction zone and active continental margin that has been contaminated with crustal material while ascending to the surface. In this area, copper-rich magma has impacted the earth&#39;s surface while ascending from the subduction zone, creating a set of volcanic rocks with an intermediate composition in the form of lava and pyroclastics on the earth&#39;s surface, which are host rocks for copper mineralization.<span dir="RTL" lang="AR-SA"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span><br> &nbsp;</span></span></span></span></div> کانسار مس مهدی‌آباد, زمین شناسی, زمین شیمی, بلوک لوت, زون فرورانش. Mehdi Abad copper deposit, geology, geochemistry, Lut block, subduction zone. 0 0 http://gnf.khu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-41-2&slc_lang=fa&sid=1 Mansour Adelpour منصور عادل پور adelpour@irost.ir 10031947532846006327 10031947532846006327 Yes Iranian Research Organization for Science and Technology (IROST) سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران