نشریه  "علوم زمین خوارزمی"   با   تغییر  در  برخی   رویکردها    با  هدف  اعتلای  بیش از  پیش  و  افزایش رضایتمندی   مخاطبان  از مقالات پربار   پژوهشگران ارجمند استقبال می‌نماید

جلد 3، شماره 1 - ( بهار و تابستان 1396 )                   جلد 3 شماره 1 صفحات 112-93 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

moghimi H. Assessment of Hydro-geochemical factors affecting coastal aquifer of Ghaemshar using by factor analysis and clustering. KJES 2017; 3 (1) :93-112
URL: http://gnf.khu.ac.ir/article-1-2616-fa.html
مقیمی همایون. کاربرد تحلیل عاملی و خوشه‌بندی در ارزیابی هیدروژئوشیمیایی آبخوان دشت قائم‌شهر. علوم زمین خوارزمی. 1396; 3 (1) :93-112

URL: http://gnf.khu.ac.ir/article-1-2616-fa.html


دانشگاه پیام نور واحد ابهر ، moghimi1193@gmail.com
چکیده:   (2482 مشاهده)
برای تشخیص فرایندهای کنترل‌کننده و تعیین منشأ یونهای موجود در آب زیرزمینی از 26 چاه بهره­برداری که مربوط به میانگین دو دوره حداقل و حداکثر سطح ایستابی از سال 1390 و 1394 است، استفاده شده است. در این نمونه­برداری یون­های اصلی و نیترات همراه با سختی، قلیلئیت، pH,TDS,EC ارزیابی شده است. در این پژوهش در تحلیل عاملی و خوشه‌بندی از نرم‌افزار SPSS و در تحلیل خوشه‌بندی از روش وارد و فاصله اقلیدسی استفاده شده­ است. نتایج تحلیل عاملی نشان داد، سه مؤلفه‌ای که تغییرات کیفی آب زیرزمینی را کنترل می‌کنند در دورۀ حداقل و حداکثر سطح ایستابی مقدار واریانس تجمعی آن‌ها 5/83% در حداقل و 1/80% در حداکثر هستند. این مؤلفه­ها شامل شوری، انحلال و فعالیت­های انسانی است. پس از انجام خوشه‌بندی و تعیین زیرخوشه­ها برای تعیین فرایندهای شیمیایی حاکم بر آبخوان دشت قائم‌شهر از نمودارهای گیبس، پایپر و تبادل یونی استفاده و نمودارهای ترکیبی آن‌ها ترسیم شد. در نمودار گیبس عامل هوازدگی و تبخیر و تبلور کنترل کننده شیمی آب زیرزمینی هستند. در نمودار پایپر نوع آب‌ها اکثراً کلسیم بی‌کربنات هستند و تعداد کمی نیز سدیم‌کلرایدی و یا اختلاطی (کلسیم، منیزیم و کلراید) هستند و نوع آخر از سدیم- منیزیم بی‌کربنات تشکیل شده است. این نوع آب‌ها ناشی از هوازدگی و انحلال رسوبات کربناته، نفوذ آب شور دریا و نشت از آبخوان­های شور بوده است که براثر فرایندهای تبادل یونی و یا عکس آن همراه با واکنش­های شیمیایی به‌وقوع می­پیوندد. به‌طورکلی سه فرایند طبیعی، غیرطبیعی و اختلاط این دو، وضعیت شیمی آب زیرزمینی را کنترل می­کنند. فرایند طبیعی شامل؛ تعامل بین آب- سنگ، نفوذ آب شور و تبخیر ­از سطح ایستابی است. فرایند غیرطبیعی (فعالیت‌های انسانی) شامل؛ ورود فاضلاب­های شهری و روستایی، پساب مراکز صنعتی و پساب­های کشاورزی که ناشی از انواع کودهای شیمیایی (ازته، سولفاته و فسفاته) است. در فرایند سوم مجموعه عوامل طبیعی و انسانی است. زیرا با برداشت‌های بی‌رویه از آبخوان باعث افت سطح ایستابی شده و در نتیجه نفوذ و پیش‌روی آب شور از دریا و آبخوان‌های شور را سبب می‌شوند. این تحقیق نشان داد که استفاده از روش‌های آماری چند متغیره می­تواند در تجزیه و تحلیل روش­های معمول هیدروژئوشیمیایی سودمند باشد. 
متن کامل [PDF 1086 kb]   (2027 دریافت)    
نوع مطالعه: مقاله پژوهشی | موضوع مقاله: اب زمین شناسی
دریافت: 1396/6/22 | پذیرش: 1396/6/22 | انتشار: 1396/6/22

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به علوم زمین خوارزمی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2024 CC BY-NC 4.0 | Kharazmi Journal of Earth Sciences

Designed & Developed by : Yektaweb