نشریه علوم زمین خوارزمی

نشریه علوم زمین خوارزمی

تأثیر سیلاب فروردین 1398 رودخانه‌های کرخه و دز بر کمیت و کیفیت آب‌های ‌زیر‌زمینی دشت شوش

نویسندگان
1 دانشگاه شهید بهشتی
2 دانشگاه پیام نور
چکیده
سیلاب فروردین 1398 در استان خوزستان یکی از کم­سابقه­ترین سیلاب­های رخ داده در این استان است که خسارات زیاد زیست محیطی و اقتصادی برجای گذاشته است. در پژوهش حاضر تأثیر این سیلاب بر کمیت و کیفیت آب‌های ‌زیر‌زمینی آبخوان شوش بررسی شده است. بدین منظور، از منابع آب سطحی و زیرزمینی دشت شوش در دو دوره اردیبهشت و مهر 1398 ( دوره­های سیلابی و خشک) نمونه­برداری هیدروشیمیایی انجام شده و غلظت یون­های اصلی، نیترات و ایزوتوپ­های پایدار اکسیژن-18 و دوتریوم سنجش گردیده است. تجزیه و تحلیل­های کمی و کیفی با استفاده از هیدروگراف معرف آبخوان، نمودارهای ترکیبی، پایپر، شولر و ویلکوکس و بررسی­های ایزوتوپی انجام شده است. نتایج هیدروگراف معرف آبخوان نشان داد که تغییرات بارش، باعث شده است تا تراز سطح ایستابی در انتهای سال آبی 97-98 (شهریور 98) به نسبت انتهای سال آبی 96-97 (شهریور 97) حدود یک متر افزایش یابد. علت کاهش غلظت پارامترهای کیفی در بخش­های جنوبی دشت و در جهت جریان آب زیرزمینی، افزایش و تجمع سیلاب در بخش­های پایین­دست آبخوان است که با کاهش عمق سطح ایستابی در این نواحی همراه است. نمودارهای ترکیبی دوره سیلابی، افزایش نسبی مواد محلول در آب نسبت دوره خشک را نشان می‌دهند. این افزایش در یون­های اصلی را می­توان به پالس­های قوی تغذیه­ای سیلاب نسبت داد که باعث برهم­زدن تعادل شیمیایی آب زیرزمینی شده و اختلاط با مواد رسوبی ناپایدار در آبخوان را به همراه داشته است. براساس نتایج ایزوتوپی، در دوره سیلابی تمام نمونه­ها از خط محلی بارش پیروی می­کنند که نشان­دهنده تغذیه آبخوان از سیلاب است و در دوره خشک به دلیل تبخیر، نمونه­ها با پراکندگی بیشتر نسبت به خط جهانی بارش قرار دارند.
کلیدواژه‌ها

Ahluwalia, R., Rai, S., Gupta, A., Tiwari, R., Kesharwani, K., 2016. Towards the understanding of the flash flood through isotope approach in Kedarnath valley in June 2013, Central Himalaya India. Natural Hazards 82 (1), 321-332.
Comte, J.CH., Geris, J., Franchi, F., Petros, A., Selepeng, A., Kurugundla, Ch., Dikgola, K., Villholth, K., Ebrahim, G., Lautze, J., Setloboko, T., 2018. Impacts of extreme floods on groundwater recharge and contamination in arid regions: lessons learned from the major 2017 flood event in Botswana. Geophysical Research Abstracts 20.
G.Mahmoodlu, M., Safarzadeh, A., 2008. Determining the factors controlling the water quality of Shaver river using hydrochemical data. 3rd Iran Water Resources Management Conference (in Persian).
Geological Survey and Mineral Exploration of Iran, 1967. Geological Map of Dezful, 1/100000. (in Persian).
Geris, J., Comte, J. C., Franchi, F., Petros, A. K., Tirivarombo, S., Selepeng, A. T., Villholth, K. G., 2022. Surface water-groundwater interactions and local land use control water quality impacts of extreme rainfall and flooding in a vulnerable semi-arid region of Sub-Saharan Africa. Journal of Hydrology, 609, 1-18.
Gorganli Davaji, A., Jandaghi, N., G. Mahmoodlu, M., Nick Ghojogh, Y., 2021. Effect of natural flood spreading of March 2019 on the quantitative and qualitative characteristics of groundwater in floodplain at the end of Gorganroud basin. Ecohydrology 8(2), 535-550 (in Persian).
Jahantigh, M., 2020. The effect of incoming flood from Afghanistan on quantitative and qualitative changes of groundwater resources of Sistan plain. Ecohydrology 7(2), 463-479 (in Persian).
Kamalanandhini, M., Kalaivizhi, R., Golda Percy, V. P., Srividhya, S., Dheepak, S., Thiyaneshwaran, K., 2019. Effect of flood event on water quality. Rasayan Journal of Chemistry 12(2), 849-854.
Karimi, H., 2013. Investigating the composition of stable isotopes of oxygen 18 and deuterium in the precipitation of Western Zagros. The 1st National Conference on Application of stable isotopes, (in Persian).
May, R., Jinno, K., Tsutsumi, A. 2009. Influence of flooding on Groundwater Flow in Central Cambodia. Environmental Earth Sciences 63(1),151-161.
Mustafa, O., Merkel, B., Weise, S.M., 2015. Assessment of hydrogeochemistry and environmental isotopes in karst springs of Makook Anticline, Kurdistan region, Iraq. Hydrology 2(2), 48-68.
Nassery, H. R., 2004. Assessment of Hydrogeochemistry and Groundwater Contamination of Shoush Plain Using Iso-Parameter Maps, Factor and Cluster Analysis. Territory journal 1 (4), 44-61 (in Persian).
Nayan, N., Hashim, M., Saleh, Y., Mahat, H., See, k., 2018. Effect of Monsoon Flood to Groundwater Quality in Kuala Krai, Kelantan, Malaysia. Earth and Environmental Science 145, 1-8.
Nurmaladewi, N., Mustar, Y. S., 2021. Risk Assessment of Groundwater Quality: A Case Study in Flood-Prone Neighbourhood Area of Pondidaha, Southeast Sulawesi. Advances in Social Science, Education and Humanities Research, 618, 496-502.
Peng, L., Shi, Q. D., Wan, Y. B., Shi, H. B., Kahaer, Y. J., Abudu, A., 2022. Impact of Flooding on Shallow Groundwater Chemistry in the Taklamakan Desert Hinterland: Remote Sensing Inversion and Geochemical Methods, Water, 14 (1724), 1-17.
Ramachandran, A., Krishnamurthy, R.R., Jayaprakash, M., Shanmugasundharam, A., 2018. Environmental impact assessment of surface water and groundwater quality due to flood hazard in Adyar River Bank. Acta Ecologica Sinica 39 (2).
Taylor, R., Scanlon, B., Döll, B., Rodell, M., 2013. Ground water and climate change, Nature Climate Change 3, 322-329.
Wallin, B., Gaye, Ch., Gourcy, L., Aggarwal, P., 2005. Isotope Methods for management of shared aquifers in north Africa. Groundwater 43(5), 744-749.
Wang, X., Zhang, G. and Xu, Y., 2015. Impact of the 2013 extreme flood in northeast China on regional groundwater depth and quality. Water 7(8), 4575-4592.
Water Research Institute, 2019. National flood report 2018-2019, 1 (in Persian).