دشت دهگلان به‌عنوان یکی از آبخوان‌های مهم استان کردستان در سال‌های اخیر با برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی مواجه بوده که منجر به افت سطح ایستابی و ایجاد شرایط بحرانی شده است. این تحقیق با هدف بررسی بیلان، رفتار هیدروژئولوژی و تأثیر اجرای طرح تعادل‌بخشی بر وضعیت هیدروژئولوژیکی آبخوان دشت دهگلان انجام شده است. برای این منظور، از داده‌های ۲۹ حلقه پیزومتر طی دوره ۳۳ ساله (۱۳۶۹–۱۴۰۲) و ترسیم نقشه‌های هم‌پتانسیل و هیدروگراف واحد استفاده شد. بر اساس نقشه هم­پتانسیل منطقه، روند عمومی جریان آب زیرزمینی از قسمت جنوب غربی به سمت شمال شرقی می­باشد. با مقایسه نقشه­های هم­پتانسیل در زمان­های قدیم و جدید مشخص می­شود که در اثر ازدیاد چاه­ها با گذشت زمان مخروط افت تشکیل شده است. به همین دلیل در قسمت مرکزی دشت، خطوط ایزوپتانسیل به شکل دایره در آمده که با ادامه این روند در آینده باعث شکل­گیری دوایر بسته بیشتری می­شود. علت اصلی افت زیاد سطح آب زیرزمینی در طی دهه­های اخیر به دلیل برداشت بی­رویه در پی کاهش بارندگی و افزایش فعالیت­های کشاورزی می­باشد. نتایج نشان داد که در طول این دوره 33 ساله، سطح آب زیرزمینی به‌طور متوسط ۲۹ متر افت کرده و نرخ افت سالانه حدود 87/0 متر برآورد شده است. با این حال، از سال ۱۳۹۵ به بعد، با اجرای طرح تعادل‌بخشی شامل انسداد چاه‌های غیرمجاز، نصب کنتورهای هوشمند و تعدیل پروانه‌های بهره‌برداری، روند افت سطح آب کاهش یافته و دشت به تعادل هیدرولوژیکی نزدیک شده است. برآوردها حاکی از صرفه‌جویی حدود ۱۵۹ میلیون مترمکعبی در برداشت آب طی دوره ۹ ساله (۱۳۹۵–۱۴۰۴) است. در بین اقدامات اجرایی، انسداد چاه‌های غیرمجاز و نصب کنتورهای هوشمند بیشترین تأثیر را در کنترل برداشت و مدیریت آبخوان داشته‌اند. این مطالعه نشان می‌دهد که اجرای برنامه‌های مدیریتی یکپارچه و نظارت دقیق می‌تواند در احیا و تعادل‌بخشی آبخوان‌های بحرانی مؤثر واقع شود.