علوم زمین خوارزمی

علوم زمین خوارزمی

مدل‌سازی تلفیقی زمین‌شناسی و ژئوفیزیکی سامانه گرمابی مس، سرب، روی، طلا و نقره وابسته به توده نفوذی: مطالعه موردی محدوده تیکمه‌داش، البرز غربی، شمال‌غرب ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشاه بوعلی سینا
2 دانشگاه بوعلی سینا
10.22034/kjes.2026.114733.0
چکیده
محدوده تیکمه‌داش در پهنه البرز غربی– آذربایجان واقع شده و عمدتاً شامل سنگ‌های آتشفشانی و توده‌های نفوذی الیگوسن، به‌ویژه آلکالی‌گرانیت‌ می‌باشد. به ‌منظور شناسایی زون‌های کانه‌دار زیرسطحی و تعیین اهداف مناسب حفاری، مطالعات ژئوفیزیکی شامل برداشت‌های مگنتومتری و IP/RS در منطقه انجام شد. نتایج داده‌های مگنتومتری دو ناهنجاری اصلی با روند غالب شمال‌شرقی– جنوب‌غربی را نشان می‌دهد که با ساختارهای تکتونیکی و رگه‌های کانه‌دار سولفیدی همخوانی دارند. این ناهنجاری‌ها به ‌عنوان بازتابی از حضور توده‌های نفوذی پنهان و زون‌های سولفیدی مرتبط در زیرسطح تفسیر می‌شوند. برداشت‌های IP/RS زون‌های با شارژابیلیته حدود 44 میلی‌ثانیه و مقاومت ویژه نسبتاً زیاد را آشکار ساخت که با مناطق سیلیسی شده‌ و کانه‌زایی سولفیدی انطباق مکانی دارند. به ‌منظور ارزیابی و صحت‌سنجی نتایج ژئوفیزیکی، چند گمانه اکتشافی در زون‌های دارای بیشینه ناهنجاری حفاری شد. بررسی مغزه‌های حفاری وجود رگه‌های کوارتز کانه‌دارحاوی پیریت، کالکوپیریت، گالن و اسفالریت را در اعماق متناظر با ناهنجاری‌های ژئوفیزیکی نشان داد. مدل وارون‌سازی IP/RS تداوم ناهنجاری‌ها را تا عمق قابل اعتماد حدود ۷۰ متر نشان داد، درحالی‌که حفاری تداوم کانه‌زایی را در اعماق بیشتر تأیید کرد. نتایج ژئوشیمیایی بیشینه عیارهای 2/4درصد مس، 3/2 درصد سرب، 3 درصد روی، ppm 9طلا و ppm 85 نقره را نشان دادتلفیق داده‌های زمین‌شناسی، دگرسانی، ژئوشیمی، ژئوفیزیک و حفاری نشان می‌دهد که کانه‌زایی محدوده مورد مطالعه به احتمال زیاد با یک سامانه گرمابی وابسته به توده نفوذی مرتبط است. شواهد کانی‌شناسی، دگرسانی، ساختاری و الگوی ژئوشیمیایی Cu-Pb-Zn-Au-Ag نشان می‌دهد که این سامانه دارای ویژگی‌هایی مشترک با سامانه‌های انتقالی پورفیری–‌اپی‌ترمال بوده و از نظر ویژگی‌های اپی‌ترمال، بیشترین شباهت را به سامانه‌های سولفیداسیون پایین تا حدواسط نشان می‌دهد. مدل‌سازی تلفیقی داده‌های زمین‌شناسی، ژئوفیزیکی، ژئوشیمیایی و حفاری، ارتباط مکانی بین ناهنجاری‌های ژئوفیزیکی، زون‌های دگرسانی و کانه‌زایی سولفیدی را به‌خوبی نشان داد. با این حال، تأیید نهایی مدل ژنتیکی مستلزم مطالعات تکمیلی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 29 شهریور 1405