علوم زمین خوارزمی

علوم زمین خوارزمی

تحلیل مورفومتری مخروط‌افکنه‌ها در امتداد گسل لکرکوه در ایران مرکزی با استفاده از روابط آلومتریک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشگاه خلیج فارس
2 دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته
10.22034/kjes.2026.137448.0
چکیده
این مطالعه به تحلیل مورفومتری مخروط‌افکنه‌های گسل لکرکوه با تکیه بر روابط آلومتریک می‌پردازد. مخروط‌افکنه‌ها از مهم‌ترین اشکال ژئومورفولوژیک در دامنه‌ها هستند که در پاسخ به فرایندهای رسوب‌گذاری، ویژگی‌های حوضه آبریز و شرایط زمین‌ساختی شکل می‌گیرند. در این مطالعه، پارامترهایی مانند مساحت، طول، شعاع، شیب و اختلاف ارتفاع و... برای 81 مخروط‌افکنه در ارتباط با مشخصات حوضه‌های آبریز بالادست آنها بررسی شده است. داده‌ها با استفاده از روش‌های آماری، از جمله همبستگی و رگرسیون، تحلیل و روابط میان متغیرها در قالب نمودارها و هیت‌مپ‌ها تفسیر شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که میان مساحت حوضه آبریز و مساحت مخروط‌افکنه رابطه‌ای مثبت وجود دارد، در حالی که شیب مخروط‌افکنه با شاخص‌های اندازه‌ای رابطه‌ای منفی دارد؛ به این معنا که مخروط‌های بزرگ‌تر معمولاً از شیب ملایم‌تری برخوردارند. نتایج به‌دست‌آمده الگوی مشابهی با نتایج پژوهش‌های انجام‌شده در سایر نقاط دنیا نشان می‌دهد. انحراف داده‌ها از الگوهای رگرسیونی ساده نشان می‌دهد که عملکرد سامانه‌های رسوبی تحت تأثیر مجموعه‌ای از متغیرهای مورفومتریک، محیطی، زمین‌شناختی و ساختاری قرار دارد. ویژگی‌های ساختاری گسل لکرکوه، از جمله جابه‌جایی‌های افقی و قائم، می‌تواند در کنار سایر عوامل در تغییرات هندسی و تکامل مخروط‌افکنه‌ها نقش داشته باشد. ازاین‌رو، الگوهای مشاهده‌شده نه تنها صرفاً یک پاسخ اقلیمی، بلکه می‌توانند حاصل برهم‌کنش پیچیده و مستمر فرایندهای آبرفتی با مجموعه‌ای از عوامل محیطی، زمین‌شناختی و ساختاری باشند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات


مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 24 مهر 1405