نشریه علوم زمین خوارزمی

نشریه علوم زمین خوارزمی

شیمی بلور پریدوتیت های صحنه-هرسین: شواهدی بر ذوب بخشی گوشته پریدوتیتی در پهنۀ بالای فرورانش

نویسندگان
فاطمه نوری سندیانی
حسین عزیزی
10.29252/gnf.3.2.225
چکیده
توده­های پراکنده پریدوتیتی که در جنوب شرق صحنه رخنمون دارند، بخشی از مجموعه افیولیتی زاگرس با ترکیب کانی­شناسی الیوین، پیروکسن و اسپینل هستند. سرپانتین و آمفیبول نیز در انواع دگرسان وجود دارند. داده­های حاصل از تجزیه ریز کاو الکترونی بیان‌گر آن است که الیوین­ها از نوع فورستریت با مقدار 88 الی 94 درصد دارند. پیروکسن­ها از نوع کلینوانستاتیت و دیوپسید بوده و مقادیر ناچیز TiO2 و Al2O3 دارند. اسپینل­ها نیز فقیر از آلومینیوم با عدد کروم 41/0– 51/0 هستند و ماهیت افیولیتی و تهی­شده دارند. در سرپانتین­ها مقدار Al2O3 2/0 الی 2/2 درصد وزنی و مقدار سیلیس 15/34 الی 07/44 درصد وزنی است و از نوع کریزوتیل و لیزاردیت هستند. وجود سرپانتین‌های دما پایین (لیزاردیت و کریزوتیل) و اسپینل­های اولیه نشان‌گر رخداد دگرسانی در دمای کم­تر از 500 درجۀ سانتی‌گراد است. در نمودارهای جدا کننده محیط زمین­ساختی بر اساس ترکیب شیمی کانی­ها، پیروکسن­ها مقادیر بیش‌تری از Al2O3 و MgO در مقایسه با پشته­های میان اقیانوسی دارند و ویژگی­های آن‌ها مشابه با محیط پشت قوس است. چنین شواهدی توسط ترکیب شیمی اسپینل­ها نیز تأیید می­شود. بنا براین با توجه موقعیت ژئودینامیکی منطقه کرمانشاه و تمایل این کانی­ها به محیط­های پشت قوس، بنظر می­رسد این پریدوتیت­ها از درجات بالای ذوب بخشی یک گوشته تهی­شده و زیر اقیانوسی در یک محیط فرافرورانش-پشت قوس- تشکیل شده­اند و ویژگی­های مشابه با پریدوتیت­های حاصل از تفاله گوشته­ای دارند.
کلیدواژه‌ها
 زاگرس
تفاله گوشته ای
ذوب بخشی
شیمی کانی
اسپینل