زیست چینه‌نگاری سازند هجدک در منطقۀ کالشور، جنوب غرب طبس بر مبنای ماکروفسیل‌های گیاهی و تحلیل آب و هوای دیرینه

مهدیزاده, اکرم; واعظ جوادی, فاطمه; عاشوری, علیرضا; قادری, عباس

doi:10.29252/gnf.4.2.213

زیست چینه‌نگاری سازند هجدک در منطقۀ کالشور، جنوب غرب طبس بر مبنای ماکروفسیل‌های گیاهی و تحلیل آب و هوای دیرینه

نویسندگان

اکرم مهدیزاده ¹

فاطمه واعظ جوادی ²

علیرضا عاشوری ¹

عباس قادری ¹

¹ دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکدۀ علوم، گروه زمین‌شناسی

² دانشگاه تهران، پردیس علوم، دانشکدۀ زمین‌شناسی

10.29252/gnf.4.2.213

چکیده

سازند هجدک در منطقۀ کالشور شامل تناوبی از ماسهسنگهای کوارتزآرنایتیـ آرکوزی با شیلهای خاکستری تیره تا سبز، سیلتستون و میانلایههای زغالسنگ است. این سازند دربردارندۀ ماکروفسیلهای گیاهی به نسبت خوب حفظ شدهای است که در این پژوهش بررسی شده‌اند. تعداد 15 گونه ماکروفسیل گیاهی متعلق به 9 جنس از راستههای مختلف اکوئیستالها، فیلیکالها، سیکادالها و پینالها شناسایی شدند. بر این اساس، یک زیست زون تجمعی به‌نام Nilssonia bozorga- Coniopteris hymenophylloides assemblage zone و سه زیر زیست زون به نامهای زیرزیست زون Klukia exilis taxon range zone (I)، زیرزیست زون Klukia exilis- Ferizianopteris undulata interval zone (II) و زیرزیستزون Ferizianopteris undulata- Equisetites sp. cf. E. columnaris interval zone (III) به‌ترتیب از پایین به بالا تعیین شد. زیست زونهای سازند هجدک در منطقۀ بررسی شده با سایر زیستزونهای هم‌ارز بازۀ زمانی ژوراسیک میانی در منطقه طبس قابل مقایسه و تطابق هستند. از این‌رو، پراکنش زیست زون فراگیری به‌نام Coniopteris hymenophylloides- Klukia exilis assemblage zone در زمان ژوراسیک در تمام پهنۀ طبس خاطر نشان می‌شودد. با توجه به حضور گونههای شاخص Coniopteris hymenophylloides و Klukia exilis، سن آالنین- باژوسین برای این مجموعه فسیلی در نظر گرفته میشود. پژوهش‌های آماری انجام شده نشان میدهد راستههای فیلیکالها، سیکادالها، پینالها و اکوئیستالها به ترتیب با فراوانی نسبی 08/48 %، 69/32 %، 38/15 % و 85/3 % بیش‌ترین حضور را در مجموعه گیاهی بازۀ زمانی ژوراسیک میانی در منطقه کالشور داشتهاند. هم‌چنین جنسهای Nilssonia، Podozamites، Ferizianopteris و Lobifolia به‌ترتیب با فراوانی نسبی 69/32 %، 38/15 %، 54/11 % و 54/11 % بیش‌ترین حضور را در این منطقه داشتهاند. فراوانی نسبی فیلیکالها و سیکادالها و نیز میانگین عددی تراز گیاهی[1] فلورای کالشور که نمره 33/46 را به‌دست می‌دهد، حاکی از آب و هوای مرطوب و نیمه گرمسیری در این منطقه جغرافیایی در محدوده زمانی آالنین- باژوسین بوده است.

^*نویسنده مسئول ashouri@um.ac.ir

[1]. Floral-gradient score

کلیدواژه‌ها

ماکروفسیل های گیاهی

زیست چینه‌نگاری

آب و هوای دیرینه

سازند هجدک

ژوراسیک میانی

طبس