علوم زمین خوارزمی

علوم زمین خوارزمی

پترولوژی و ژئوشیمی سنگ های آتشفشانی ائوسن در باختر سه چنگی، بلوک لوت

نویسندگان
1 پژوهشکدۀ علوم زمین، سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
2 پژوهشکدۀ علوم زمین، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور
3 زمین شناسی
چکیده
سنگ­های آتشفشانی ائوسن رخنمون یافته در باختر سه چنگی، بلوک لوت، دربردارندۀ ته نهشته­های پیروکلاستیک و گدازه­ای است. سنگ­های آتشفشانی منطقۀ بررسی شده دارای ترکیب بازالت، آندزیت بازالتی آندزیت، آندزیت-تراکی­آندزیت، تراکی­داسیت، داسیت و ریولیت-ایگنمبریت هستند. بر اساس بررسی­های صحرایی، سنگ­های آتشفشانی در چهار مرحله و در محیط زیرآبی تا خشکی فوران کرده­اند. واحدهای آتشفشانی در منطقۀ بررسی شده، به‌صورت تناوبی از سنگ‌های اسیدی و بازیک-حدواسط رخنمون یافته­اند که شبیه ولکانیسم دوگانه است. در پژوهش‌های پتروگرافی، سنگ‌های اسیدی دارای میکروآنکلاوهای پیروکسنیت هستند که شاید از گوشته لیتوسفری زیر قاره بالا آمده­اند. در نمودارهای تمایز ماگمایی، گدازه­ها روندهای ماگمایی شوشونیتی و کالک­الکالن پتاسیم بالا را نشان می­دهند. الگوهای عناصر نادر خاکی و نمودارهای عنکبوتی به‌هنجار شده، غنی­شدگی از LREE و LILE در مقایسه با عناصر HFSE را نشان می­دهند که قابل مقایسه با مناطق فرورانش هستند. در نمودارهای تکتونوماگمایی آن­ها در قلمروی حاشیه قاره تجمع یافته­اند. تفسیر نمودارهای ژئوشیمیایی نشان می­دهند که گدازه­های بازیک-حدواسط از ذوب‌بخشی گوشته لیتوسفری حاصل شده­اند که قبلاً به‌وسیلۀ مؤلفه­های فرورانشی (سیالات-مذاب) غنی شده­اند و نمی‌توان تأثیر آن­ها را از ترکیبات پوسته­ای تفکیک کرد. سنگ­های اسیدی دارای عناصری شبیه به پوسته هستند که دلالت بر ذوب‌بخشی پوسته در تشکیل ماگمای اسیدی دارد. به‌نظر می­رسد که بعد از بسته شدن نئوتتیس در کرتاسۀ بالایی و ضخیم شدن لیتوسفر قاره­ای در بلوک لوت، سنگ­های آتشفشانی ائوسن باختر سه چنگی در یک محیط بازشدگی مربوط به برخورد تشکیل شده­اند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات