نشریه علوم زمین خوارزمی

نشریه علوم زمین خوارزمی

ارزیابی ارتباط مکانی دگرسانی با پهنه های گسلی با روش‌های دورسنجی، مطالعه موردی پهنه‌های گسلی ایندس -تفرش و تلخاب در استان مرکزی

نویسندگان
1 دانشگاه تهران
2 دانشگاه فردوسی مشهد
3 سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
چکیده
سنجنده استر (Aster) توانایی منحصر به فردی برای نقشه‌برداری از مناطق معدنی دارد که می‌توان به تفکیک انواع سنگ‌های مختلف و بارزسازی دگرسانی­‌ها در مطالعات زمین‌شناسی اشاره کرد. رزولوشن طیفی و مکانی باندهای این سنجنده باعث شده که متخصصان زمین‌شناسی بتوانند به خوبی از سنجنده استر در مطالعات مواد معدنی که دارای رخنمون هستند و نیز بارزسازی دگرسانی‌­ها استفاده کنند. مطالعات مفیدی در زمینه نقشه‌برداری از مناطق معدنی دارای رخنمون که از لحاظ امکان دسترسی و انجام عملیات معمول نقشه‌برداری زمین‌شناسی به صورت فیلد صحرایی به دلیل وجود کوهستان‌های ناهموار دشوار است، انجام شده است. به منظور بارزسازی دگرسانی­‌ها با استفاده از باندهای SWIR سنجنده استر و روش‌های پردازش تصویر، تحقیقات متعددی به ثبت رسیده است. در این تحقیق در بارزسازی دگرسانی­‌ها از روش سنجش از دور برای منطقه وسیع مابین گسل­‌های ایندس در شرق محدوده و تلخاب در غرب محدوده مورد مطالعه، و تلفیق فازی استفاده شده که وسعت منطقه این پژوهش را منحصر به فرد کرده است. در این تحقیق از دو تصویر استر و روش نسبت باندی، آنالیز مولفه‌­های اصلی و نقشه‌­بردار زاویه طیفی برای تعیین زون‌­های دگرسانی استفاده شده است. روش­‌های یاد شده باعث شناسایی و تفکیک انواع آلتراسیون­‌ها و نیز گسل­‌ها و شکستگی­‌ها شد که با نقشه زمین­‌شناسی منطقه مطابقت دارد. دو روش نسبت باندی و آنالیز مولفه‌­های اصلی (انتخابی) نسبت به سایر روش‌­های به کار گرفته شده در این پژوهش، از دقت بالاتری برخوردار است. بررسی‌ها نشان داد که گسل‌های ایندس، تفرش و تلخاب به‌عنوان ساختارهای اصلی منطقه، نقش کلیدی در کنترل و توزیع دگرسانی‌های گرمابی‌اند. این گسل‌ها با ایجاد مسیرهایی برای حرکت سیالات گرمابی، باعث ایجاد زون‌های دگرسانی در امتداد خود شده‌اند. به‌ ویژه، گسل ایندس به‌عنوان یکی از گسل‌های اصلی منطقه، تأثیر قابل توجهی در توزیع دگرسانی‌ها دارد. این گسل با ایجاد شکستگی‌ها و درزهای متعدد، شرایط مناسب را برای نفوذ سیالات گرمابی و تشکیل کانی‌های دگرسانی ارائه کرده است. ارتباط بین گسل‌ها و بالا آمدن محلول‌های گرمابی به طرز قابل توجهی بر روی دگرسانی‌های معدنی و زمین‌شناسی تأثیر می‌گذارد. گسل‌ها می‌توانند مسیرهای تسهیل کننده‌ای برای حرکت محلول‌های گرمابی ایجاد کنند. به طور کلی، تقابل بین گسل‌ها و محلول‌های گرمابی به شکل‌گیری دگرسانی‌های گسترده و شکل‌گیری منابع معدنی جدید منجر می‌شود.
کلیدواژه‌ها

Aghanabati, A., 2004. Geology of Iran. Geological Survey of Iran, Tehran, Iran, 538 pp. (in Persian)
Attarzadeh, R., Amini, J., Notarnicola, C., Greifeneder, F. 2018. Synergetic use of Sentinel-1 and Sentinel-2 data for soil moisture mapping at plot scale. Remote Sensing, 10(8), 1285.
Case, A.A., Tin, G., Ni, C., Zhang, S., Liu, C., Yan, Y., Li, Y., 2016. Lineament Length and Density Analyses Based on the Segment Tracing Lineament Length and Density Analyses Based on the Segment Tracing Algorithm: A Case Study of the Gaosong Field in Gejiu Tin Mine, China.
Davoodi, Z., 2020. Introduction and Structural Study of the Ezedin-Rahjerd Transverse Fuult Zone,One Of the Seismic Potential Structures in Tafresh Area.Bulletin of Earthquake. Science and Engineering7 (1),37-52.
Esvand, S., Haj Sadeghi, S., Tabatabaei, H., 2012. Application of ASTER satellite data in identifying and distinguishing areas of alteration of industrial soil indices in Markazi Province, 16th Conference of the Geological Society of Iran.
Hung, L.Q., Batelaan, O., De Smedt, F., 2005. Lineament extraction and analysis, comparison of LANDSAT ETM and ASTER imagery. Case study: Suoimuoi tropical karst catchment, Vietnam. Remote Sensing for Environmental Monitoring, GIS Applications, and Geology 5983, 182-193.
Petrovic, A., Khan, S.D., Chafetz, H.S., 2008. Remote detection and geochemical studies for finding hydrocarbon-induced alterations in Lisbon Valley, Utah. Marine and Petroleum Geology 25, 696–705.
Rajabi, A., Canet, C., Rastad, E., Alfonso, P. 2015. Basin evolution and stratigraphic correlation of sedimentary-exhalative Zn–Pb deposits of the Early Cambrian Zarigan–Chahmir Basin, Central Iran. Ore Geology Reviews 64, 328-353.
Taheri, M., Ardalan, A.A., Emami, M.H., Zakariay, S.J.S., 2017. Petrology and Tectonic Setting of Volcanic Rocks in West and South West of Salafchegan, Qom, Iran. Open Journal of Geology 07, 745–767. (in Persian).